από Κώστα Στούπα
δημοσιεύθηκε στο www.capital.gr
Τα στοιχεία της προηγούμενης δεκαετίας είναι αδυσώπητα. Στη βασική και μέση εκπαίδευση μεταξύ 2000 και 2007 ο αριθμός προσωπικού αυξήθηκε από 148,7 χιλ. στις 200,5 χιλιάδες. Στο ίδιο διάστημα ο αριθμός των μαθητών μειώθηκε από 1,53 εκατ. μαθητές σε 1,47 εκατ. μαθητές. Όταν ανάλογα κινήθηκαν τα μεγέθη σε όλο το δημόσιο τομέα υπάρχει καμιά αμφιβολία γιατί φτάσαμε εδώ που είμαστε; Βλέπε: Περισσότεροι δάσκαλοι λιγότεροι μαθητές…
Παρά την καλή αναλογία όμως το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα κατέχει μια από τις τελευταίες θέσεις σε σχέση με την αποδοτικότητα.
Πουθενά στον υπαρκτό κόσμο, σοσιαλιστικό ή καπιταλιστικό, δεν υπάρχει άλλο σύστημα παιδείας χωρίς καμία αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Όπως συμβαίνει με ολόκληρο το δημόσιο τομέα η συνδικαλιστική νομενκλατούρα ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις από την ίδια την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Οποιαδήποτε προσπάθεια εξορθολογισμού αποκρούεται από συνδικάτα και κόμματα σαν νεοφιλελευθερισμός.
Το επίπεδο της παρεχόμενης παιδείας συνεχίζει να βυθίζεται με αποτέλεσμα τα ελληνικά σχολεία και πανεπιστήμια να βγάζουν ως επί το πλείστον ανειδίκευτους πτυχιούχους.
Για την χειρότερη παιδεία στην Ευρώπη οι Έλληνες γονείς και φορολογούμενοι πληρώνουν έναν από τους ακριβότερους λογαριασμούς τόσο σαν φορολογούμενοι στις δαπάνες για την παιδεία, όσο και σαν γονείς στην παραπαιδεία που έχουν καταστήσει υποχρεωτική τα κυκλώματα που έχουν καταστήσει την δημόσια παιδεία αναποτελεσματική.
Όποιος μιλήσει στιγματίζεται σαν εχθρός της δωρεάν παιδείας και «πράκτορας» της εντατικοποίησης που επιβάλει ο ανάλγητος καπιταλισμός. Όπως καταλαβαίνετε όλα αυτά δεν αποτελούν παρά προφάσεις εν αμαρτίες ή απλούστερα: Φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης.
Η παροχή υψηλών υπηρεσιών δημόσιας παιδείας μπορεί να συμβεί και με λιγότερους εκπαιδευτικούς, όπως συμβαίνει και στις χώρες που είναι πρωταθλήτριες στην παροχή ποιοτικής δωρεάν παιδείας όπως η Φιλανδία.
Άλλη μια απάντηση είναι αυτή που τονίζει πως η καταβολή αμοιβών σε περισσότερους εκπαιδευτικούς απ’ όσους χρειάζονται βοηθά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας αφού δημιουργεί ζήτηση. Το επιχείρημα είναι αστείο και το αποδεικνύει η χρεοκοπία της χώρας και η αδυναμία της κοινής γνώμης, λόγω έλλειψης επαρκούς ικανής παιδείας να κατανοήσει τα αίτια της χρεοκοπίας, ούτε εκ των υστέρων. Πόσο μάλλον εκ των προτέρων για να την προλάβει.
Η «ανάλγητη» οικονομική σκοπιά…
Κάποτε ο Μίλτον Φρήντμαν είχε επισκεφθεί την Ινδία και σε μια ξενάγηση στα μεγάλα έργα υποδομής που εκτελούσε τότε η κυβέρνηση, παρατήρησε ότι αυτά υλοποιούνταν με κασμάδες και φτυάρια.
Όταν ρώτησε γιατί δεν χρησιμοποιούν σύγχρονα σκαπτικά μηχανήματα η απάντηση που έλαβε ήταν αποστομωτική: «Για να δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας».
Περισσότερο αποστομωτικό όμως ήταν το ερώτημα που έθεσε ο ίδιος: «Αν είναι έτσι γιατί δεν τους βάζετε να σκάβουν με κουτάλια;».
Όντως, μια δουλειά που μπορείς να την κάνεις με δυο ανθρώπους θα μπορούσες να την ολοκληρώσεις με τρεις ή χίλιους δεκατρείς όπως τραγουδούσε με τη βραχνή φωνή τα παλιά χρόνια ο Αντώνης Καλογιάννης.
Π.χ. το όργωμα ενός χωραφιού που παράγει 5 τόνους στάρι θα μπορούσε να τον κάνει ένα τρακτέρ σε μια μέρα. Θα μπορούσαν όμως να το οργώσουν και 10 αγρότες σε δέκα μέρες με μουλάρια ή 100 σκαπανείς με τσαπιά σε ένα μήνα.
α) Αν υποθέσουμε πως το κόστος παραγωγής είναι μόνο το κόστος του οργώματος. Στην πρώτη περίπτωση θα θέλαμε το μεροκάματο ενός οδηγού τρακτέρ συν τα έξοδα και την απόσβεση του μηχανήματος περίπου 50+50 ίσον 100 ευρώ.
β) Στη δεύτερη περίπτωση 5 αγρότες με τα μουλάρια τους έστω και με μεροκάματο 20 ευρώ τη μέρα έκαστος θα κόστιζαν συνολικά τις δέκα μέρες περί τα 1.000 ευρώ.
γ) Στην τρίτη περίπτωση οι 100 εργάτες με τσαπιά έστω και με μεροκάματο 10 ευρώ τη μέρα θα χρειάζονταν 1.000 ευρώ την ημέρα επί 25 εργάσιμες ίσον 25.000 ευρώ.
Το χωράφι θα παρήγαγε όπως είπαμε 5 τόνους ή αλλιώς 5.000 κιλά επί 0,30 ευρώ το κιλό θα είχαμε ένα έσοδο 1.500 ευρώ.
Στην πρώτη περίπτωση με κόστος 100 ευρώ το κέρδος θα ήταν 1.400 ευρώ και συνέφερε τον αγρότη.
Στη δεύτερη περίπτωση με κόστος 1.000 ευρώ και έσοδα 1.500 ευρώ το περιθώριο ασφαλείας θα ήταν μικρό και η παραμικρή αβαρία στην παραγωγή θα κινδύνευε να την καταστήσει ζημιογόνο.
Στην τρίτη περίπτωση κανείς εχέφρων δεν θα επένδυε 25.000 ευρώ για να κερδίσει στην καλύτερη περίπτωση 1.500 ευρώ.
Βέβαια η παιδεία δεν είναι χωράφι ούτε οι καθηγητές μουλάρια, ούτε οι μαθητές σπόροι σταριού. Η απόδοση της καλής παιδείας δεν είναι άμεση όπως αυτή μιας επιχείρησης ή ενός χωραφιού, αλλά μακροπρόθεσμη. Το αποτέλεσμα της καλής παιδείας δεν αφορά μόνο τους οικονομικούς συντελεστές αλλά τους κοινωνικούς και πολιτισμικούς.
Δηλαδή μια κοινωνία αξίζει να ξοδέψει σήμερα περισσότερα για καλύτερη παιδεία έστω και αν τα αποτελέσματα στην κοινωνία και την οικονομία φανούν μετά 20 ή 30 χρόνια.
Στην Ελλάδα όμως οι δαπάνες για την παιδεία και την παραπαιδεία μοιάζουν σαν να σπέρνεις στους βράχους που έχουν μαζευτεί τα κοράκια.
Η ζήτηση σαν μέτρο…
Στην πρώτη περίπτωση, του αγρότη με το χωράφι, για να έχει κέρδος ο ιδιοκτήτης θα πρέπει εκτός από το να παράγει να βρει και να πουλήσει το σιτάρι. Προφανώς ο οδηγός του τρακτέρ θα ξοδέψει μερικά από τα 100 ευρώ αλλά δεν μπορεί η ζήτησή του να καλύψει όλη την παραγωγή.
Στη δεύτερη περίπτωση όμως υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να λειτουργήσει το σχήμα, ο ιδιοκτήτης πουλά το σιτάρι σε αυτούς που το όργωσαν έναντι 1.000 ευρώ εισπράττει 1.500 και του χρόνου…
Στην τρίτη περίπτωση το σχήμα είναι καταδικασμένο και να δανειζόταν να καλύψει το κόστος των 25.000 ευρώ για να κερδίσει 1.500, η ζήτηση από αυτούς που θα είχαν στην τσέπη 25.000 επί 5 τόνων στάρι θα εκτόξευε τις τιμές και θα δημιουργούσε ένα φαύλο πληθωριστικό κύκλο.
Υπάρχουν δυο πόλοι στην οικονομική ανάπτυξη και ισορροπία, ο ένας είναι αυτός της ενίσχυσης της παραγωγής και ο άλλος αυτός της ενίσχυσης της ζήτησης. Η ισορροπία ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους όχι στο μέσον αλλά ανάλογα την συγκυρία του οικονομικού κύκλου πότε με μεγαλύτερη δόση από την μια πλευρά και πότε από την άλλη δημιουργούν περιόδους βιώσιμης οικονομικής ευημερίας.
Το ελληνικό πρόβλημα…
Αυτό που συνέβαινε στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες και κορυφώθηκε το 2009 με τη χρεοκοπία ήταν να έχει εκμηδενιστεί η παραγωγή και η οικονομία να στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση.
Ήτοι, σαν στο παράδειγμα του χωραφιού, το χωράφι να έχει αφεθεί χέρσο και οι 100 σκαπανείς να εισέπρατταν 25.000 ευρώ για να εισάγουν στάρι…
Όταν αυτοί που δάνειζαν αυτή την κατάσταση σταματούν να το κάνουν και ζητάνε πίσω τα δανεικά εμφανίζονται διάφοροι αγροτοπατέρες και υποστηρίζουν πως ο μόνος τρόπος να βγούμε από τη κρίση δεν είναι η λιτότητα μεταξύ του μοντέλου α και β αλλά το παράδειγμα γ.
Μπορεί να βρίσκουν απήχηση γιατί οι κολλήγοι δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει και το σενάριο τρία τους χαϊδεύει τα αυτιά, αλλά η πραγματικότητα είναι σαφής.
Το κλειδί για τη λύση του προβλήματος της ελληνικής χρεοκοπίας βρίσκεται όχι στην τόνωση της ζήτησης αλλά στην παραγωγή. Όταν στο δίπολο παραγωγή κατανάλωση με το 1 στην παραγωγή και το 10 της κλίμακας στην κατανάλωση βρισκόμασταν στο 9 χρειάζεται η πορεία προς το 5 αλλά ενδεχομένως μέχρι να προκύψει ισορροπία και προς το 4 και το 3.
Τα νούμερα της χρεοκοπίας…
Δυο είναι οι βασικοί λογαριασμοί που μπορούμε να διαγνώσουμε τα αίτια της χρεοκοπίας αλλά και της εξυγίανσης. Είναι οι κρατικές δαπάνες γιατί το κράτος είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης και άρα στυλοβάτης της οικονομίας αφού δημιουργεί ζήτηση και το εμπορικό ισοζύγιο.
Το 2009 λοιπόν το ελληνικό κράτος είχε έσοδα 55,4 δισ. ευρώ και δαπάνες 86,3 με βάση τα έσοδα και τις δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού.
Την ίδια χρονιά οι εισαγωγές ξεπέρασαν τα 46 δισ. ευρώ και οι εξαγωγές ήταν στα 15,3 δισ. ευρώ. Το εμπορικό έλλειμμα το 2009 ήταν 28,3 δισ. ευρώ. Στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών το έλλειμμα ήταν 24 δισ. ευρώ.
Για να επανέλθει η χώρα σε ισορροπία θα πρέπει και οι δύο αυτοί λογαριασμοί να εμφανίσουν πλεόνασμα.
Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να αλλάξουν δουλειά εκατοντάδες χιλιάδες άτομα τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα. Θα πρέπει να ανασταλούν οι συντάξεις εκατοντάδων χιλιάδων που δεν έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας, γιατί οι συντάξεις αποτελούν το σημαντικότερο μέρος των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού και αυτό σημαίνει αφαίρεση πόρων από την ιδιωτική οικονομία που μπορεί να δημιουργήσει βιώσιμη ανάπτυξη. Κυρίως όμως θα πρέπει να ξαναδημιουργηθεί εκ του μηδενός ο δημόσιος τομέας, ένας μικρότερος αποδοτικότερος στη θέση του δημοσίου «πρυτανείου» αργόσχολων πελατών…
Μπορεί να έχει βελτιωθεί το κλίμα τους τελευταίους μήνες, αλλά τα χειρότερα (όλα μας οδήγησαν στην κοινωνική και οικονομική χρεοκοπία) παραμένουν παρόντα.
Got something to say? Go for it!