από Γιώργο Καισάριο

δημοσιεύθηκε στο www.capital.gr

Θα έχετε όλοι ακούσει ότι υπάρχει έλλειψη σε πολλές κατηγορίες φαρμάκων. Επίσης θα έχετε ακούσει ότι ορισμένες φαρμακαποθήκες αγοράζουν ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων από φαρμακεία και στη συνέχεια τα πωλούν ακριβότερο στο εξωτερικό. Ξέρετε για ποιο λόγο γίνεται αυτό; Διότι το κράτος έχει αποφασίσει να παρέμβει στην αγορά.

Ενθυμήστε τι σας είχα πει τον Δεκέμβριο του 2011, σχετικά με το θα γίνει στον τομέα των φαρμάκων αν είχαμε πάει στη δραχμή (διαβάστε: «Οι παράπλευρες απώλειες της επιστροφής στη δραχμή«).

“… ας πούμε ότι υπάρχει ένα φάρμακο Χ που παράγεται στην Ελλάδα και η λιανική του τιμή είναι 3 ευρώ τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Ενώ αυτό το φάρμακο πωλείται σήμερα στην Ελλάδα -διότι ο μέσος πολίτης έχει την αγοραστική δύναμη και μπορεί να το αγοράσει- σε ένα καθεστώς δραχμής, οι περισσότεροι δεν θα μπορούν να το προμηθευτούν.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η εταιρεία που το παράγει θα σταματήσει να το παράγει, ή ότι θα ρίξει τις τιμές για να μπορεί ο μέσος πολίτης να το αγοράσει. Η εταιρεία παραγωγής απλά θα επικεντρωθεί στις εξαγωγές και θα εξακολουθεί να πουλάει το φάρμακο στο εξωτερικό. Ο απλούστατος λόγος είναι διότι μόνο οι καταναλωτές του εξωτερικού θα έχουν τη δυνατότητα και την αγοραστική δύναμη να το αγοράσουν. Το ίδιο θα συμβεί σε πολλά προϊόντα και υπηρεσίες.

Αυτό σημαίνει ότι θα δούμε άδεια ράφια σε πολλά προϊόντα. Επίσης σημαίνει ότι πολλές εταιρείες που παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες με κατεύθυνση την εσωτερική αγορά, αλλά χρησιμοποιούν εισαγόμενες πρώτες ύλες (και υπηρεσίες) θα κλείσουν. Το αυξημένο κόστος δεν θα μπορούν να το μετακυλήσουν στις τιμές διότι δεν θα έχει τη δυνατότητα ο μέσος πολίτης να αγοράσει αυτά τα προϊόντα και υπηρεσίες. Άρα περισσότερα λουκέτα, περισσότερη ύφεση και περισσότερη ανεργία.”

Ακριβώς το ίδιο πράγμα συμβαίνει και σήμερα, αλλά σε καθεστώς ευρώ. Αυτή τη φορά διότι το κράτος έχει αποφασίσει να επιβάλει στην αγορά τι τιμές θα πρέπει να πουλάει. Σημειώστε ότι έχει διαφορά η υπερτιμολόγηση υπηρεσιών και φαρμάκων που επιβαρύνουν τον φορολογούμενο και το κράτος με υπέρογκες δαπάνες (τις διάφορες απάτες που ακούμε όλοι δηλαδή) και είναι άλλο η πολιτεία να επιβάλει τον εαυτό της στην αγορά και να παρεμποδίζει την αγορά από το δικαίωμα του κέρδους.

Όταν η αγορά μπορεί να πουλήσει στο εξωτερικό σε καλύτερες τιμές από αυτές που πληρώνει το κράτος, τότε η αγορά θα εξάγει αυτά τα φάρμακα και δεν θα είναι διαθέσιμα στην εγχώρια αγορά. Επίσης όταν το κράτος επιβάλει στην αγορά να πουλάει σε ένα ορισμένο εύρος τιμών, που είτε η αγορά δεν βγάζει κέρδος ή αρκετό κέρδος για το ρίσκο που αναλαμβάνει, τότε η αγορά (οι εγχώριες βιομηχανίες δηλαδή) απλά θα σταματήσουν την παραγωγή. Και στις δυο περιπτώσεις, η παρέμβαση του κράτους θα έχει σαν αποτέλεσμα έλλειψη φάρμακων και μείωση θέσεων εργασίας.

Για όσους νομίζουν ότι μπορεί το κράτος να αναλάβει να παράγει αυτά τα φάρμακα, είτε επιβάλλοντας στις βιομηχανίες να τα παράγουν με το ζόρι είτε κάνοντας κατάσχεση των μονάδων παραγωγής (σαν αυτά που ονειρεύεται το ΚΚΕ), η απάντηση είναι ότι ακόμα και αν το κάνει, το κόστος θα είναι πολλαπλό από τις σημερινές τιμές που το κράτος δεν θέλει να πληρώσει.

Το αν μπορούμε να αντικαταστήσουμε την πλειονότητα των φαρμάκων με γενόσημα -με σκοπό να μειωθεί το φαρμακευτικό κόστος- δεν το ξέρω διότι δεν είμαι ειδικός. Αλλά από ό,τι διαβάζω πολλές άλλες χώρες το κάνουν άρα λογικά μπορούμε και εμείς.

Αυτό όμως που δεν μπορούμε να κάνουμε είναι να διαταράξουμε ή να παρεμποδίσουμε την ζήτηση και την προσφορά, όπως αυτή που ώθησε ορισμένους να κάνουν ένα είδος arbitrage και να εξάγουν φάρμακα, που κάποιοι κάπου αλλού ήθελαν να πληρώσουν.

Αλλά δεν είναι μόνο η επιβολή της πολιτείας στην αγορά που μπορεί να προκαλέσει αύξηση της ανεργίας και υψηλότερες τιμές. Η γραφειοκρατία, η διαφθορά, το απαρχαιωμένο νομοθετικό πλαίσιο, οι ανελαστικές εργασιακές σχέσεις και ένα δικαστικό σύστημα που κάνει χρόνια να διευθετήσει τις διαφορές μεταξύ των εμπλεκόμενων στην αγορά έχουν το ίδιο αποτέλεσμα.

Εν ολίγοις, χωρίς διαφάνεια, ελεύθερο ανταγωνισμό, ένα σωστό νομοθετικό πλαίσιο και λιγότερη γραφειοκρατία, δεν θα λειτουργήσει σωστά η αγορά και δεν θα έχουμε το επιδιωκόμενο όφελος της ελεύθερης οικονομίας και των δυνάμεων της αγοράς.

Και όσο αυτό το κράτος συνεχίζει να λειτουργεί με κομουνιστικά πρότυπα, μην περιμένετε να δείτε αυτό το όφελος από την αγορά και μην περιμένετε να δούμε χαΐρι.

george.kesarios@capital.gr

Πηγή: Capital