Αναδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο «Πορεία προς τον φιλελευθερισμό» του Μάρκου Δραγούμη εκδόσεις Παπαζήση υπό την αιγίδα του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών

korea

 

Όταν όλοι υποχρεώνονται και να ενθουσιασθούν για το επίσημο «τέλος», η τελοκρατία εκφυλίζεται σε ολοκληρωτισμό

 

Η νομοκρατία ρυθμίζει κανόνες παιχνιδιού και αφήνει τους ανθρώπους ελεύθερους να στοχοθετούν κατά βούλησιν. Όταν το κράτος δεν έχει δικούς του σκοπούς να επιβάλει, αποκλείεται να εκφυλισθεί σε ολοκληρωτισμό. Η τελοκρατία, αντιθέτως, θέλει την πολιτεία εγγυητή και φύλακα της «μίας οδού και μόνης», με απόλυτη εξουσία επιβολής του «ορθού». Όταν όλοι υποχρεώνονται και να ενθουσιασθούν για το επίσημο «τέλος», η τελοκρατία εκφυλίζεται σε ολοκληρωτισμό. Όταν υποχρεώνονται απλώς να πειθαρχούν στις εντολές της χωρίς να τους ζητείται να συμμερίζονται την «ιδεολογία» των εξουσιαστών εμφανίζεται ως αυταρχισμός, τύπου χούντας. Σε ηπιότερες περιπτώσεις η τελοκρατική πολιτεία χρησιμοποιεί περισσότερο την πειθώ και λιγότερο τη βία. Οι «ενάρετες πολιτείες» πάντως είναι εκ καταβολής δυσανεκτικές διότι η λατρεία του ενός «ορθού» σκοπού αποκλείει να έχει κανείς δίκιο —και κατ’ επέκτασιν δικαιώματα— εφόσον αποκλίνει από αυτόν. Αναγνώριση δικαιωμάτων σε άτομα που απορρίπτουν τις επίσημες δεοντικές επιταγές θα σήμαινε εγκατάλειψη των φίλιων δυνάμεων, των μόνων δηλαδή που μπορούν να σώσουν το σύνολο. Από την άποψη αυτή το σύνθημα του Ούγγρου σταλινικού ηγέτη Ρακόζι το 1948: «όσοι δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας», διεπόταν από την αυστηρή λογική του κομμουνιστή τελοκράτη. Όταν το 1957 ο αναθεωρητής Καντάρ μετέτρεψε το σύνθημα διακηρύσσοντας ότι: «όσοι δεν είναι εναντίον μας είναι μαζί μας», εισήγαγε ήδη το μικρόβιο της αποσύνθεσης στο καθεστώς. Μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού το σύνθημα άλλαξε για μια ακόμη φορά από τον «Σύνδεσμο Ελευθέρων Δημοκρατών» ως εξής: «Όσοι δεν είναι μαζί μας είναι μαζί τους».

Όταν το «Μεγάλο Σχέδιο» κινδυνεύσει από μικρούς ανθρώπους, ο τελοκράτης κινούμενος από μια διάθεση «ανθρωποκτόνου φιλανθρωπίας» (homicidal philanthropy) όπως την ονόμασε ο Edmund Burke, επικαλείται μια αρχή που συμπυκνώνει όλη την ειδεχθή βαρβαρότητα του ολοκληρωτισμού: «Δεν φτιάνεις ομελέτα αν δεν σπάσεις αυγά». Αντιθέτως, ο νομοκράτης μιλάει πάντοτε εξ ονόματος των αυγών και αμφισβητεί εξ υπαρχής την υπερέχουσα αναγκαιότητα συλλογικής ομελέτας. Η θυσία της Ιφιγένειας για να εξιλεωθούν οι θεοί πηγάζει από την ίδια νοοτροπία της ωφελιμιστικής ομελέτας (εξολόθρευση ατόμου για το καλό του συνόλου) που «δικαιώνει» την γενοκτονία των Αρμενίων, το ολοκαύτωμα των Εβραίων και των Αθίγγανων, τα σταλινικά στρατόπεδα, τις εκτελέσεις παιδιών στο Ιράν και τα βασανιστήρια της χούντας. Όλες οι ωμότητες γίνονται στο όνομα υψηλών αρχών που έρχονται με άψογα πάντοτε ιδεολογικά ή θρησκευτικά διαπιστευτήρια. Εξαιρετικά αποκαλυπτικός αυτής της νοοτροπίας είναι ο τραγικός στην απλότητα του διάλογος κρατουμένου με φύλακα στο βιβλίο του D. Rousset «Les jours de notre mort» (σελ. 71) που παραθέτει η Hannah Arendt στο «Ολοκληρωτικό Σύστημα» (ελληνική μετάφραση Γιάννη Λάμψα): «Τι σκοπό εξυπηρετούν παρακαλώ οι θάλαμοι αερίων;» «Τι σκοπό εξυπηρετεί παρακαλώ η ζωή σου;» Η συγγραφεύς εξηγεί θαυμάσια ότι ο ολοκληρωτισμός δεν ενδιαφέρεται για ενοχή διότι δεν τιμωρεί πράξεις αλλά εξοντώνει ανεπιθύμητους όχι για κάτι που αυτοί έκαναν αλλά γι’ αυτό που είναι. Άλλωστε οι Χιτλερικοί —παρατηρεί ο Hayek— δεν διαπραγματεύθηκαν ποτέ τα ουσιώδη. Θεωρούσαν ότι, η στρατηγικώς καίρια θέση τους στην καρδιά της Ευρώπης, η φυλετική ποιότητα και το μέγεθος του πληθυσμού τους σε συνδυασμό με την ανδρεία και την αποτελεσματικότητα των ενόπλων δυνάμεων τους καθιστούσαν την εθνικοσοσιαλιστική Γερμανία ικανή να σπάσει όλα τα αυγά του κόσμου προκειμένου να φτιάξει την ομελέτα που ήθελε. Η μόνη απόκριση σε ένα τέτοιο σχέδιο —τονίζει ο Hayek— ήταν η κατατρόπωση τους σε πόλεμο. Ο εθνικοσοσιαλισμός δεν μπορούσε να «απορροφηθεί» ομαλά.

Στο εσωτερικό της Γερμανίας η απόλυτη βεβαιότητα για την αξία του επίσημου σκοπού οδήγησε την ολοκληρωτική αυτή πολιτεία σε μια ιδιότυπη μορφή ανομίας, επιβεβαιώνοντας έτσι την αρχή ότι η συνεπής τελοκρατία εχθρεύεται γενικώς το νόμο, ακόμη και το δικό της. Γνωρίζοντας ότι η ουτοπία δεν μπορούσε ποτέ να προκύψει αυθορμήτως ούτε να επιβληθεί νομοθετικώς, οι εθνικοσοσιαλιστές ανήγαγαν σε πολιτειακό δόγμα την «αρχή του αρχηγού» (Führerprinzip) την οποία αντέγραψαν και οι Κινέζοι κομμουνιστές ανακηρύσσοντας τον Μάο ως «Μεγάλο Τιμονιέρη» με «αλάθητη» σκέψη. Τίποτε, απολύτως τίποτε, ούτε η ίδια η νομοθεσία του Ναζιστικού Κράτους, δεν επετρέπετο να περιορίζει την εξουσία του αρχηγού που είχε την αποστολή να υλοποιεί το Μεγάλο Σκοπό. Ο εθνικοσοσιαλιστής νομομαθής Carl Schmitt υποστήριζε ότι ο Φύρερ είναι η πηγή της κυριαρχίας και κάθε απόφαση του γεννά δίκαιο. Στις μέρες μας ο Σαντάμ Χουσεΐν φέρεται ειπών ότι «νόμος είναι οιοδήποτε κείμενο φέρει την υπογραφή μου».

Ο Χίτλερ —κληρονόμος των ιδεών του παγγερμανισμού— ήθελε το κράτος μεγάλο, φυλετικά καθαρό, φορέα της ιδεολογίας του λαού των κυρίων και ηγεμονικό έναντι όλων των άλλων κρατών με την επικράτηση της «νέας τάξης πραγμάτων». Ο Μουσολίνι είχε ως όραμα το μεγαλείο της Ιταλίας που αναβίωνε τη δόξα της Ρώμης και ως σύνθημα: « Όλα για το κράτος — τίποτε εκτός τους κράτους — τίποτε εναντίον του κράτους». Ακόμη υποφέρουν οι Ιταλοί από τον κρατικό Λεβιάθαν που έστησε ο φασισμός. Όσο για τον Στάλιν, αυτός δεν ύμνησε το σοβιετικό κράτος αφού τούτο ήταν —κατά την μαρξιστική εκδοχή— ούτως ή άλλως «προσωρινό» αλλά το χρησιμοποίησε για να «οικοδομήσει» τον κομμουνισμό ως ανεξέλεγκτη μορφή τελοκρατικής εξουσίας με οικουμενικές αξιώσεις. Η σταλινική αποχαλίνωση και η ένθερμη υποστήριξη της από τους κομμουνιστές όλου του κόσμου ώθησε τους Έλληνες αντικομμουνιστές μετά τον εμφύλιο πόλεμο, να χρησιμοποιήσουν τη λήψη μέτρων κατά των κομμουνιστών, όχι απλώς για τα εγκλήματα που ορισμένοι εξ αυτών διέπρατταν — καθώς η ηγεσία τους ουδέποτε αρκέσθηκε στο σύνθημα «όστις θέλει οπίσω μου ελθείν» — αλλά γι’ αυτά που όλοι επρέσβευαν και διεκήρυσσαν είτε συνόδευαν τα λόγια τους με έργα είτε όχι. Η εφαρμογή μιας-τέτοιας πολιτικής απαιτεί, ωστόσο, αν όχι «ιδεολογικά δικαστήρια» και Ιερά Εξέταση πάντως συνοπτικές διαδικασίες, έκτακτα μέτρα, πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων και δηλώσεις μετανοίας ή νομιμοφροσύνης, δηλαδή κρατικό «τέλος», κρατική ιδεολογία και χρήση του κρατικού μονοπωλίου της δύναμης για την επιβολή της με απαγόρευση του κομμουνιστικού κόμματος, των κομμουνιστικών ιδεών και της κομμουνιστικής δραστηριότητος στην πολιτική, τον συνδικαλισμό και τη δημόσια διοίκηση. Χρειάστηκε να περάσουν πολλές δεκαετίες μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου για να πεισθούν οι νικητές του ότι ο καλύτερος τρόπος να διαλυθεί ένα κομμουνιστικό κόμμα είναι η νομιμοποίηση του.

Για τον τελοκράτη, το ανθρώπινο ταξίδι σ’ αυτόν τον κόσμο δεν αρχίζει με δικαιώματα — λέξη την οποία απεχθάνεται γενικώς — αλλά με υποχρεώσεις. Για τον νομοκράτη, αντιθέτως, το ταξίδι είναι ο ταξιδιώτης και τα δικαιώματα του. Αυτός και μόνον αποφασίζει για τον προορισμό του. Το πρωτείο του ατόμου δεν σημαίνει —εξηγεί ο φον Μίζες («Human Action» σελ. 41) — ότι το άτομο ως συγκροτημένο ενσυνείδητο υπεύθυνο σκεπτόμενο εγώ, προηγείται χρονικώς της συγκροτήσεως πολιτείας αλλά ότι τα σύνολα αποτελούνται όντως από μεμονωμένα άτομα και ότι αυτών και μόνον οι αποφάσεις καθορίζουν τις εξελίξεις. «Ουδείς είδε ποτέ ένα έθνος —λέει ο φον Μίζες— χωρίς να έχει δει τα μέλη του». Είναι σφάλμα να νομίζει κανείς ότι μπορεί να δει σύνολα. Τα σύνολα είναι πάντοτε αόρατα. Ο μόνος τρόπος να τα γνωρίσουμε είναι να αντιληφθούμε το νόημα το οποίο άνθρωποι συγκροτούντες σύνολα αποδίδουν στα ενεργήματα τους. Έτσι ένα άθροισμα ανθρώπων συγκροτούν κοινό, ακροατήριο ή συλλαλητήριο μόνον διότι ο καθένας τους νοηματοδοτεί κατά έναν ειδικό τρόπο τη συμμετοχή του στο συγκεκριμένο σύνολο, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή που αυτό εκδηλώνεται. Το πρώτο σκίρτημα ελευθέρωσης από το ιδεολόγημα του υποστασιοποιημένου συνόλου επέρχεται όταν τα μέλη αρχίσουν να συνειδητοποιούν ότι συγκροτούν άθροισμα από πληθυντικά εγώ μόνο και μόνο επειδή το θέλουν. Ο εμποτισμός των συνόλων με υπερβατική στοχοθεσία δεν γίνεται αυθορμήτως, απαιτεί ιερατείο και «αυθεντικούς» εκπροσώπους οι οποίοι «εκκαθαρίζουν» συνεχώς το υποστασιοποιημένο σύνολο από τους αιρετικούς, ετερόδοξους «αναυθεντικούς» ανθρώπους που παρεισφρύουν στις γραμμές του και «νοθεύουν» τη γραμμή του. Πρόκειται για σκληρό αγώνα αλληλοεξοντώσεως διότι στον αγώνα μεταξύ του Καλού και του Κακού δεν είναι νοητή η ουδετερότης καθώς δεν υπάρχει Αρχιμήδειο σημείο στο οποίο να μπορεί κανείς να αποσυρθεί. Ο νομοκράτης δεν έχει τέτοια προβλήματα διότι γι’ αυτόν το Καλό είναι το πρωτείο του ατόμου, που στοχοθετεί μόνο του χωρίς ανάγκη ιερατείων και «οδηγών». Το Αρχιμήδειο σημείο είναι εδώ το ίδιο το ουδέτερο κράτος που εξασφαλίζει απλώς δικαιώματα. Καταργείται έτσι εκ προοιμίου η λογική της ομελέτας η οποία άλλωστε απεδείχθη γενικώς ακατάλληλη προς βρώσιν παρά τα εκατομμύρια αυγά που έσπασαν για να την κάνουν οι μανιακοί τελοκράτες του Εθνικοσοσιαλισμού, του Φασισμού και του Λενινισμού-Σταλινισμού.

Πηγή: e-rooster.gr