από Γιώργο Καισάριο

δημοσιεύθηκε στο www.capital.gr

Τα προβλήματα με την οικονομία μας στην τωρινή φάση είναι πάρα πολλά. Κατ΄ αρχάς, σας έχω πει ότι όπως και να έχει, η χώρα θα έχει ένα πολύ μεγάλο χρηματοδοτικό κενό για πολλά χρόνια. Εκτός αν ξαφνικά κάποιοι ρίξουν (διότι θα μας λυπηθούν) 20-30 δισ. ευρώ από ελικόπτερα, κατευθυνόμενα σε δημόσια έργα, το χρηματοδοτικό κενό της οικονομίας μας θα παραμείνει.

Η αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, οι νόμοι που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που εμποδίζουν την επιχειρηματικότητα και οι υψηλοί φόροι, μεταξύ πολλών άλλων, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για την οικονομία να πάει μπροστά. Αλλά ακόμα και αν υποθέσουμε ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο άσχημα, το χρηματοδοτικό κενό θα εξακολουθούσε να υπάρχει.

Τα στοιχεία του ενεργητικού (assets) σε έναν ισολογισμό αποκτιούνται είτε με δανεισμό είτε με ίδια κεφάλαια. Άσχετα όμως του πως αποκτήθηκαν, υπάρχει η απαίτηση να έχουν κάποια απόδοση. Αν έχουν αποκτηθεί με δανεισμό, τότε η απαίτηση για την απόδοση αυτών είναι ακόμα μεγαλύτερη. Διότι είτε αποδίδουν το αναμενόμενο είτε όχι, ο δανεισμός τρέχει και οι τόκοι και το κεφάλαιο πρέπει να αποπληρωθούν.

Αν θα ήθελε κάποιος με οικονομικούς όρους να περιγράψει την ελληνική οικονομία από την μεταπολίτευση και μετά, θα μπορούσε να δώσει τον τίτλο μιας αμαρτωλής ιστορίας απόκτησης στοιχείων ενεργητικού, που αποκτήθηκαν με δανεισμό, χωριά καμία μελέτη για την απόδοση αυτών των στοιχείων ενεργητικού και χωρίς παντελώς καμία μελέτη για την αποπληρωμή του κεφαλαίου που χρησιμοποιήθηκε.

Από την άλλη όμως, τα στοιχεία ενεργητικού είναι στοιχεία ενεργητικού και παραμένουν στο ισολογισμό. Με εξαίρεση να είναι non-tangible assets (άυλα), μπορούν να χρησιμοποιηθούν ακόμα και σήμερα και να έχουν το αρχικό επιδιωκόμενο οικονομικό όφελος (έως ένα βαθμό τουλάχιστον).

Εδώ τώρα είναι το ζήτημα της όλης υπόθεσης. Πως μπορείς να κάνεις χρήση αυτών των στοιχείων ενεργητικού (που έτσι και αλλιώς είναι πληρωμένα σε μεγάλο βαθμό), έτσι ώστε να έχουν το αρχικό επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, με σκοπό να μπορείς να αποπληρώσεις το χρέος σου (αυτό που θα απομείνει από αυτά που δεν θα σου κουρέψουν) και να σου μείνει και ένα εισόδημα, πέραν των τόκων και κεφάλαιο που πρέπει να αποπληρώσεις;

Η απάντηση βέβαια είναι να μειώσεις τα γραφειοκρατικά εμπόδια ώστε να μπορεί να γίνει χρήση αυτών των στοιχείων ενεργητικού. Διότι ο κυριότερος λόγος που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σήμερα πολλά ελληνικά assets, είναι διότι δεν το επιτρέπει η ελληνική πολιτεία. Ένα μικρό παράδειγμα είναι το άρθρο που έγραψα πέρυσι, με τίτλο, “Oι χαμένες υπεραξίες της Ελληνικής Ριβιέρα”.

Αλλά ακόμα και να μπορούσε να γίνει σωστή και αποτελεσματική χρήση των στοιχείων του ελληνικού ενεργητικού, το χρηματοδοτικό κενό θα παραμείνει και δεν θα μας λυθεί το πρόβλημα. Θα βοηθήσει σαφώς και θα βάλει ένα μαξιλάρι στην τωρινή κατάσταση, αλλά η κατάσταση σηκώνει ένα mini σχέδιο Marshall όπως πολλές φορές έχω πει.

Αλλά αυτό το σχέδιο Marshall, σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από τις αλλαγές που θα κάνουμε, με σκοπό να μπορεί να γίνει σωστή και αποτελεσματική χρήση των στοιχείων ενεργητικού που διαθέτουμε. Δεν έχει κανένα νόημα για κανέναν (ούτε για εμάς) να ρίξει κάποιος (οι Ευρωπαίοι δηλαδή) με ελικόπτερα 30 δισ. ευρώ σε αυτή την οικονομία, για να τα φάνε (όπως κάνουν τόσα χρόνια) τα πολιτικά κόμματα, τα διαπλεκόμενα (φιλικά προς τα κόμματα) ιδιωτικά συμφέροντα και οι συνταξιούχοι των ΔΕΚΟ, που δεν έχουν πληρώσει ούτε κατά προσέγγιση για τις συντάξεις που (ακόμα) απολαμβάνουν.

Με λίγα λόγια, ξανά και ξανά και ξανά επανερχόμαστε στις διαρθρωτικές αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν, με σκοπό να μπορεί να σταθεροποιηθεί αυτή η οικονομία και ίσως κάποτε στο μέλλον να πάρει μπροστά.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτά που εγώ θεωρώ ότι πρέπει να γίνουν, δεν βλέπω να υλοποιούνται ούτε καν σε προγραμματική βάση. Ναι μεν η κυβέρνηση κάνει μια διαχείριση της καθημερινότητας όπως μπορεί (πολλές φορές σε παντελώς λάθος βάση), αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Η σωστή χρήση και αξιοποίηση του ενεργητικού που διαθέτουμε απαιτεί άλματα σε διαρθρωτικές αλλαγές και άλματα σε αλλαγές θεσμών. Δυστυχώς, ούτε το ένα βλέπω να γίνεται (αν και παραδέχομαι ότι έχει γίνει πρόοδος), ούτε το άλλο.

george.kaisarios@capital.gr