Απόσπασμα από το έργο “Κατανοώντας την Ελευθερία” του Φώτη Περλικού (εκδόσεις Πύλες) υπο την αιγίδα του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών

 

Η κοινή γνώμη έχει γενικά μια λανθασμένη αντίληψη για το εισόδημα, θεωρώντας ότι υπάρχει κάποιο επαρκές εισόδημα για τον καθένα, το οποίο είναι η μόνη θεμιτή και κοινωνικά επιθυμητή μορφή αμοιβής. Έτσι, το θεωρεί ως αμοιβή της θέσης που κατέχει κάποιος στην κοινωνία ή συνηθέστερα του χρόνου που αφιέρωσε για να προσφέρει μια υπηρεσία, και όχι ως αυτό που είναι στην πραγματικότητα, δηλαδή ως σχετιζόμενο με την αξία που έχει αυτή η υπηρεσία του για τους άλλους ανθρώπους. Από αυτή την αντίληψη προκύπτει και η υποστήριξη πολλών ανθρώπων στην προοδευτική φορολογία, την οποία θεωρούν ως διορθωτικό παράγοντα.

Αυτή η αντίληψη περί ανεπιθύμητων μεγάλων κερδών και περί αμοιβής ανά μονάδα χρόνου, εκπηγάζει από τους ανθρώπους που πωλούν τον χρόνο τους σε μια σχέση μισθωτής εργασίας, για να χρησιμοποιηθεί με τρόπο και κατά τη βούληση άλλων. Αυτή όμως η αντίληψη δεν έχει καμία σχέση με αυτούς, που με δικό τους ρίσκο διαχειρίζονται δικούς τους πόρους με στόχο να τους αυξήσουν, και οι οποίοι αποτελούν προϋπόθεση για να ασκούν την απασχόληση τους, όπως ακριβώς συμβαίνει με εκείνους που αποκτούν δεξιότητες ή ειδικές γνώσεις αναγκαίες για το επάγγελμα τους. Για αυτούς τους ανθρώπους, τα καθαρά κέρδη και η εξ αυτών προκύπτουσα έννοια του εισοδήματος είναι πολύ αφηρημένη και διαφέρει από αυτήν που έχει ο μισθωτός, ότι δηλαδή είναι ένα ποσό διαθέσιμο για κατανάλωση. Κι αυτό διότι η χρησιμοποίηση του εξαρτάται από τις ανάγκες τους για την επίτευξη των επιχειρηματικών τους στόχων. Είναι βέβαιο ότι αν η πλειοψηφία της κοινωνίας δεν ήταν μισθωτοί αλλά αυτοαπασχολούμενοι, η πρόθεση να φορολογούνται τα ετήσια κέρδη ανάλογα με τον ρυθμό αύξησης τους θα ήταν πολύ διαφορετική.

Η αντίληψη περί αμοιβής για ένα επαρκές εισόδημα είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για να καταστραφεί η ιδιωτική επιχειρηματικότητα. Ιδιαίτερα, έτσι καθίσταται αδύνατη η ανάπτυξη νέων επιχειρήσεων αφού θα εμποδίζεται, δια του φορολογικού μηχανισμού, η συσσώρευση αναγκαίων πόρων. Ακόμη και όταν σε αυτές υπάρχει διασπορά της ιδιοκτησίας μεταξύ πολλών μετόχων, είναι λίγοι εξ αυτών που γνωρίζουν τις ευκαιρίες και μπορούν να τις αναπτύξουν και η παρεμπόδιση τους με τέτοια φορολογικά μέτρα θα σήμαινε ότι οι μελλοντικές εξελίξεις θα πρέπει να εξαρτώνται από τις καθιερωμένες χρηματοπιστωτικές και βιομηχανικές εταιρείες.

Τα κέρδη και οι ζημιές των επιχειρήσεων είναι ουσιαστικά ένας μηχανισμός για την αναδιανομή κεφαλαίων μεταξύ επιτυχημένων και αποτυχημένων δράσεων. Όταν λοιπόν μια νέα επιχείρηση αποδεικνύεται επιτυχημένη αλλά εμποδίζεται η συσσώρευση του απαραίτητου ατομικού κεφαλαίου στον τόπο του σχηματισμού του, επειδή τα άτομα που την ξεκίνησαν παρουσιάζουν πολύ μεγάλα κέρδη και τα οποία πρέπει ουσιαστικά να κατασχεθούν, στην πραγματικότητα απομειούται δια του βαρύτατου φόρου η απόδοση κεφαλαίου η οποία συνιστά μέρος της κινητήριας δύναμης μιας προοδευτικής κοινωνίας. Βέβαια, η φορολογία εισοδήματος εμποδίζει και τις καθιερωμένες επιχειρήσεις να σωρεύσουν κεφάλαιο, όμως πολύ περισσότερο βλάπτει το νέο επιχειρηματία, αφού δεν τον αφήνει να μεγαλώσει και έτσι ευνοεί τον παλαιό. Αυτή η πολύ ουσιαστική επίπτωση επί του ανταγωνισμού, που δημιουργεί ημιμονοπωλιακές καταστάσεις, αναχαιτίζει την οικονομική πρόοδο και συμβάλει στην ακαμψία.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η προοδευτική φορολογία εξαφανίζει το αντιστάθμισμα για την ανισότητα, που θα έπρεπε να είναι η δυνατότητα για τον επιτυχημένο επιχειρηματία να αποκτήσει μεγάλους πόρους και να εισέλθει στην ομάδα των πλουσίων, που δεν πρέπει να είναι μία κλειστή λέσχη. Ιδιαίτερα στη Μ. Βρετανία, οι ευκαιρίες ανέλιξης σε αυτήν την τάξη είναι μικρότερες μεταπολεμικά απ’ ότι στο παρελθόν. Αυτό έχει ως συνέπεια η διαχείριση του παγκόσμιου κεφαλαίου να περνά ολοένα και περισσότερο στα χέρια ανθρώπων, που δεν είναι ιδιοκτήτες του και δεν παίρνουν προσωπικό ρίσκο και δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον αυτό συνιστά από οποιαδήποτε άποψη κέρδος για την κοινωνία.

Το σύστημα της ελεύθερης αγοράς αντλεί τη νομιμοποίηση του από το γεγονός ότι δεν εμποδίζεται κανένας να ανελιχθεί και να αποκτήσει περιουσία. Όταν όμως δια του φορολογικού μηχανισμού αυτό καθίσταται πρακτικά αδύνατο, τότε και οι υπάρχουσες περιουσίες καθίστανται αδικαιολόγητες, ιδιαίτερα στα μάτια της νέας γενιάς, και κινδυνεύουν με αργή ή και άμεση κατάσχεση, αφού κανείς δεν θα υποστηρίζει αυτό το σύστημα.