Δημοσιεύθηκε στο www.capital.gr

 

Η δυσφήμηση της Ελλάδας χρειάζεται μια απάντηση μέσα από την ορθολογικότητα των Ελλήνων: Η γερμανική Frankfurter Allgemeine συναντά Έλληνες επιχειρηματίες που προσπαθούν να επιτύχουν στη χώρα τους ό,τι οι Γερμανοί έκαναν μετά τον πόλεμο. Πιστεύουν σε μια Ελλάδα 2.0 – μια νέα, βελτιωμένη και με μεγαλύτερη κοινωνική συνείδηση εκδοχή της χώρας τους.

Κύριο θέμα: Βοηθά η κρίση με κάποιο τρόπο στην αναμόρφωση αυτής της χώρας, έτσι ώστε να μπορεί να χαρακτηριστεί ακόμη και ως θετικό γεγονός; Ή μήπως είναι σε αυτή τη φάση, το 2013, μόνο ένα κακό πράγμα και δεν βοηθά καθόλου;  Ακολουθούν αποσπάσματα των δηλώσεων τους.

Αχιλλέας Β. Κωνσταντακόπουλος: Η Ελλάδα διανύει την 6η συνεχή χρονιά ύφεσης και οι άνθρωποι υποφέρουν. Καταλαβαίνω αυτό που λέτε ότι υπάρχουν και ορισμένες θετικές επιπτώσεις. Η πιο βασική είναι ότι σκεφτόμαστε δύο φορές πριν κάνουμε τα ίδια λάθη που κάναμε στο παρελθόν. Έχω δει αλλαγές στη νομοθεσία και τη νοοτροπία – Αν με ρωτούσατε έξι χρόνια πριν: Θα φανταζόσασταν ποτέ να δείτε έτσι την Ελλάδα; Πιθανότατα θα σας απαντούσα όχι.

Για παράδειγμα, ευελιξία στην εργατική νομοθεσία, πολύ λιγότερη γραφειοκρατία στον καθορισμό ζωνών και την αδειοδότηση, αλλά ταυτόχρονα και εφαρμογή πιο κατάλληλων περιβαλλοντικών κατασκευών, πράγματα που αποτελούν την ουσία των πραγμάτων και όχι μόνο τροχοπέδη για την ανάπτυξη. Το έτερο θετικό αποτέλεσμα είναι μια αλλαγή νοοτροπίας σε πολλούς ανθρώπους. Μεγάλωσα σε μια χώρα όπου το κέρδος θεωρούνταν ένα κακό πράγμα. Θα έπρεπε να δώσεις εξηγήσεις αν ήσουν επιτυχημένος επιχειρηματίας.

Σήμερα αυτή η νοοτροπία έχει αλλάξει. Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι βιώσιμες και ότι το συμφέρον των επιχειρηματιών είναι παράλληλο προς το συμφέρον του κράτους. Έχω δει περισσότερη εμπιστοσύνη μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Είμαι, λοιπόν, κάπως πιο αισιόδοξος και γενικά το αίσθημα σταθερότητας ενισχύεται στη χώρα. Πιστεύω ότι έχουμε πιάσαμε πάτο και τώρα αρχίζουμε να ανεβαίνουμε. Είναι η πρώτη φορά μετά από χρόνια που έχω δει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον από διεθνείς εταιρείες, funds και επενδυτές που δαπανούν πολλά για σπουδές, έρευνα, συμβούλους και ούτω καθεξής.

Μάρκος Βερέμης: Η κρίση αλλάζει την κατάσταση, επειδή φέρνει κοντά σου ανθρώπους που είχαν εγκλωβιστεί σε μη-παραγωγικές εταιρείες τεχνολογίας που δεν καινοτομούσαν. Δεν πραγματοποιούσαν εξαγωγές. Δεν είχαν καμία προοπτική επιτυχίας μακροπρόθεσμα. Αυτοί οι άνθρωποι, είτε μετακινούνται σε μικρότερες εταιρείες, που γίνονται όλο και μεγαλύτερες άλλα είναι προσανατολισμένες στις εξαγωγές και την καινοτομία, είτε ξεκινούν τη δική τους επιχείρηση. Σίγουρα, λοιπόν, είμαι αισιόδοξος για αυτό που βλέπω σε σύγκριση με πριν από δέκα χρόνια. Δεν υπάρχει σύγκριση.

Για παράδειγμα, τώρα έχεις διαθέσιμα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, που φτάνουν περίπου τα 100 εκατ. δολάρια στην Ελλάδα από τέσσερα funds. Δέκα χρόνια πριν, είχες μηδέν. 100 εκατομμύρια είναι πολλά.

Γιάννης Ρέτσος: Νομίζω ότι, εξ’ορισμού, μια κρίση δεν μπορεί να θεωρηθεί καλό πράγμα από κανέναν. Είναι η πραγματική έννοια της λέξης. Στην Ελλάδα, το 2008 μιλούσαμε για ένα ΑΕΠ της τάξης των 300 δισ. και το 2012 μιλάμε για λιγότερα από 200 δισ. Μέσα σε τέσσερα χρόνια το ένα τρίτο του ΑΕΠ σου εξανεμίζεται.

Ωστόσο θεωρώ και πάλι εξ ορισμού ότι μια κρίση γεννά ευκαιρίες και σ αυτό πρέπει να εστιάσουμε και να βρούμε τρόπους να επωφεληθούμε. Ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα μέχρι στιγμής είναι ότι βλέπουμε λιγότερα από τον δημόσιο τομέα και αντίθετα έναν πιο δραστήριο ιδιωτικό τομέα. Στην πραγματικότητα η Ελλάδα στηριζόταν στο δημόσιο σχεδόν για τα πάντα: τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, την αύξηση των εσόδων. Είχαμε συνηθίσει να δανειζόμαστε φθηνά, ιδιαίτερα μετά το 2001, όταν μπήκαμε στην Ευρωζώνη. Αντί να επενδύσουμε αυτά τα χρήματα σε νέα έργα ή καινοτόμες ιδέες, αυτά τα χρήματα πήγαν στην κατανάλωση και κυρίως στο δημόσιο τομέα που συνέχισε να διογκώνεται σημαντικά.

Τώρα, για πρώτη φορά, ως αποτέλεσμα της κρίσης, βλέπουμε τον ιδιωτικό τομέα να γίνεται όλο και πιο ισχυρός. Ο τρόπος της επιχειρηματικής δραστηριότητας αλλάζει. Η κυβέρνησή μας μέχρι στιγμής και για πολλά χρόνια, μιλούσε για μεταρρυθμίσεις και οι πολιτικοί μιλούσαν για την εφαρμογή νέων πολιτικών. Αλλά δεν είχαν ένα σαφές όραμα και δρούσαν χωρίς στρατηγική. Σήμερα, ο ιδιωτικός τομέας έχει όραμα: το όραμα για εμάς που δραστηριοποιούμαστε στον τομέα του τουρισμού είναι ότι το 2021, σε οκτώ χρόνια από σήμερα, η Ελλάδα θα είναι ένας από τους δέκα μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς στον κόσμος,από πλευράς αφίξεων και εσόδων. Αυτό είναι το όραμά μας. Έχουμε μια σαφή στρατηγική για το πώς να το πετύχουμε. Και προχωράμε στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και την εφαρμογή της στρατηγικής αυτής.

Είναι μια καλή στιγμή να δημιουργήσει κανείς νέα είδη προϊόντων. Φέτος περιμένουμε περισσότερες από 17 εκατομμύρια αφίξεις τουριστών. Αυτός ήταν ένας στόχος που τέθηκε στην αρχή του έτους. Είμαι αρκετά σίγουρος ότι θα υπερβούμε αυτό το στόχο. Περιμένουμε περίπου 17,5 εκατομμύρια αφίξεις φέτος. Και περίπου 11 δισεκατομμύρια από τουριστικά έσοδα. Αν το πολλαπλασιάσεις με 2,5 , που είναι η επίδραση στην υπόλοιπη οικονομία, μιλάμε για περίπου 25 δισ. ευρώ σε έσοδα που σχετίζονται με τον τουρισμό. Είναι ένα τεράστιο νούμερο.

Άρης Κεφαλογιάννης: Όσο καλά και να πηγαίνει μια εταιρεία, δεν μπορεί να επιβιώσει σε μια κοινωνία που βυθίζεται. Αν και είμαι αισιόδοξος γιατί βλέπω αυτή την αλλαγή στη νοοτροπία, που είναι μακράν το πιο σημαντικό πράγμα. Γίνετια με αργό ρυθμό αλλά συμβαίνει. Διάβαζα τις προάλλες μια πολύ μεγάλη έρευνα για την εμπιστοσύνη των Ελλήνων στους θεσμούς. Θυμάμαι πριν από μερικά χρόνια, πριν την κρίση, το τελευταίο πράγματα στη λίστα  ήταν οι επιχειρήσεις. Τώρα είναι νούμερο δύο. Αυτή είναι μια εκπληκτική αλλαγή. Άρα, οι νοοτροπίες αλλάζουν, όχι όσο γρήγορα θα ήθελα, αλλά αλλάζουν και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Αυτό που αλλάζει επίσης είναι μια αντίληψη των αξιών. Η ελληνική οικονομική κρίση είναι το αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που έχασε το όραμά της για τις αξίες. Αυτό είναι που προκάλεσε κιόλας την οικονομική κρίση. Χρειαζόμαστε ένα νέο όραμα και είναι ανάγκη να επαναφέρουμε τις αξίες στην κοινωνία μας, προκειμένου να αρχίσει η πραγματική ανάκαμψη. Αλλά πιστεύω ότι αυτό συμβαίνει ήδη και από τη στιγμή που ξεκίνησε, θεωρώ ότι θα αρχίσει να επιταχύνει. Επειδή μου αρέσει το marketing, πιστεύω ότι όλη αυτή η κακή δημοσιότητα τα τελευταία χρόνια γύρω από την Ελλάδα δημιούργησε μια επίγνωση. Τώρα που δεν είμαστε πλέον η πρώτη αρνητική είδηση σε όλο τον κόσμο, εκτιμώ ότι αν επιταχύνουμε λίγο τις μεταρρυθμίσεις και αρχίσουμε να αναπτυσσόμαστε, αυτή η επίγνωση μπορεί να μετατραπεί σε ένα θετικό πράγμα που μπορεί να βοηθήσει περαιτέρω για την ανάπτυξη της χώρας –για το μετασχηματισμό της χώρας.

Γιάννης Ολύμπιος: Ποτέ δεν έχω ζήσει σε εποχή τόσο ταχείας αλλαγής, όπως είναι η περίοδος που διανύουμε σήμερα στην Ελλάδα. Καθώς το κράτος αποτραβιέται, ένας πιο ενεργός και συνειδητοποιημένος καταναλωτής απαιτεί περισσότερα από τον επιχειρηματικό κόσμο και την κοινωνία των πολιτών και λιγότερα από το κράτος. Οι φορείς χάραξης πολιτικής και οι ρυθμιστικές αρχές πλέον δέχονται εξωτερική αστυνόμευση και πιέσεις για να άρουν και τα τελευταία εμπόδια εισόδου που συντηρούσαν τόσο καιρό τα ολιγοπώλια και έκλεβαν από τους καταναλωτές το δικαίωμα της επιλογής και του ανταγωνισμού .

Οι εταιρείες σήμερα πρέπει να αυτορυθμιστούν και να εισέλθουν σε έναν πιο ενάρετο κύκλο μικρότερων περιθωρίων κέρδους, διαφανών διαδικασιών παραγωγής και μια πιο ειλικρινούς τοποθέτησης προσφοράς. Τα ΜΜΕ, που για χρόνια αποτελούσαν λιμνάζοντα νερά για πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέρονται, εξελίσσονται από θιασώτες της στασιμότητας σε καταλύτες της αλλαγής. Καθώς τα παραδοσιακά και συχνά διεφθαρμένα φίλτρα μεσολάβησης των μέσων μαζικής ενημέρωσης και του κράτους αλλάζουν σε κλίμακα και επιρροή, έτσι και ο νέος Έλληνας πολίτης αρχίζει να ελπίζει σε μια διαφορετική αφήγηση.

Τέλος, πολλά έχουν γραφτεί στον ελληνικό και διεθνή τύπο για τον «τεράστιο, διεφθαρμένο και κοστοβόρο δημόσιο τομέα» και πολύ λιγότερα για τη διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα που παρείχε τα κίνητρα ή ακόμα τον δημιούργησε. Πολλοί τομείς για δεκαετίες απολάμβαναν περιθώρια κέρδους που ήταν αδιανόητα για οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή οικονομία.

Η οικονομία είχε τα χαρακτηριστικά του καρτέλ όπου πολλές διεθνείς εταιρείες αλλά και κάποιοι Έλληνες απολάμβαναν ασυλίας από τις ρυθμιστικές αρχές. Καθώς το κεντρικό κράτος συρρικνώνεται, είναι συναρπαστικό να βλέπεις την Ελλάδα να γίνεται όλο και πιο δημιουργική – και το κεφάλαιο θα ακολουθήσει τη δημιουργικότητα, πάντα το κάνει. Μια νέα, πιο τολμηρή χώρα θα προκύψει. Έχει γίνει πολύ δουλειά και το εκτεταμένο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων στην Ελλάδα έχει τοποθετήσει τη χώρα στην παγκόσμια βιτρίνα των επενδύσεων. Δύο χρόνια πριν, υπήρχε μια ελαφρά σαρκοβόρα υπόνοια στο ενδιαφέρον των επενδυτών. Ανώνυμο, ανυπόμονο χρήμα πλανιόταν πάνω από την Ελλάδα, διψασμένο για ταχείες αποδόσεις. Αυτή η κυβέρνηση έχει αφιερώσει χρόνο και προσπάθεια ώστε να πείσει σοβαρούς μακροπρόθεσμες επενδυτές με υπομονετικά κεφάλαια να εστιάσουν εδώ και να επενδύσουν. Τα πρώτα σημάδια έχουν φανεί και είμαι σίγουρος ότι έπεται συνέχεια.

Στέλιος Μπουτάρης: Αν κάτσουμε και παρατηρήσουμε πραγματικά τι συμβαίνει στην Ελλάδα, εκπλήσσομαι που τα πάντα δεν έχουν καταρρεύσει. Ίσως φτάσαμε στον πάτο, αλλά δυστυχώς, αόμη κι έτσι, υπάρχουν πολλά χρήματα που σπαταλούνται. Και από του 1,3 εκατομμύρια ανέργους, οι περισσότεροι δεν θα επιστρέψουν ποτέ στο εργατικό δυναμικό ή θα επιστρέψουν με εντελώς διαφορετικούς όρους από αυτούς που ήξεραν. Αυτό δε θα είναι εύκολο. Είναι πραγματικά δική μας ευθύνη να φροντίσουμε όλη αυτή την κατάσταση.

Από την άλλη πλευρά, η κρίση είναι καλό πράγμα με την έννοια ότι μας έκανε όλους να σκεφτούμε διπλά αυτό που κάναμε μέχρι τώρα, όπως για παράδειγμα στην παραγωγή κρασιού. Το γεγονός ότι η Ελλάδα ήταν στο πρωτοσέλιδο κάθε εφημερίδας για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν σπουδαίο, διότι για κάθε κακή ιστορία ο κόσμος ψάχνει να βρει και μια καλή ιστορία. Το κρασί ήταν πάντα μια καλή ιστορία για την Ελλάδα. Το παράδοξο αποτέλεσμα: Οι πωλήσεις μας στη Γερμανία έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια. Δεν έχει λογική αλλά αυξήθηκαν. Υπάρχει μια λέσχη κρασιού στο Μεξικό που ζητά ελληνικό κρασί. Υπάρχουν άνθρωποι που πωλούν ελληνικά κρασιά στην Ταϊλάνδη. Όλα αυτά είναι καινούρια και νομίζω ότι όλα οφείλονται στην κρίση.

*Ο κ. Αχ. Κωνσταντακόπουλος είναι πρόεδρος της ΤΕΜΕΣ, φορέα ανάπτυξης και λειτουργίας της Costa Navarino
*Ο κ. Μάρκος Βερέμης, είναι διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της εταιρείας τεχνολογίας Upstream
*Ο κ. Γιάννης Ρέτσος είναι Γενικός Διευθυντής του Electra Hotels and Resorts.
*Ο κ. Άρης Κεφαλογιάννης είναι διευθύνων σύμβουλος της ΓΑΙΑ,
*Ο κ. Γιάννης Ολύμπιος είναι CEO και συνιδρυτής της V+O Communications.
*Ο κ. Στέλιος Μπουτάρης είναι γενικός διευθυντής στο Κτήμα Κυρ Γιάννη.

Πηγή: Capital