Γράφει ο Ευθ. Π. Πέτρου

Δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 16 Ιουνίου 2014

ISIS

 (Φωτογραφία: © Patrick Chappatte in the International New York Times)

 

Οἱ Ρωμαῖοι ἔλεγαν ὅτι ὅσοι θέλουν νά εἶναι κοσμοκράτορες πρέπει νά ἔχουν νοοτροπία πατρικίων καί ὄχι νοοτροπία «ἱππέων». Θεωρῶντας ὅτι «ἱππεῖς» πού ἦσαν οἱ πλούσιοι οἱ ὁποῖοι ἐστεροῦντο ἀριστοκρατικῆς καταγωγῆς καί νοοτροπίας, ἀποτελοῦσαν τούς «καπιταλιστές» τῆς ἐποχῆς, βλέπουμε συμπυκνωμένη σέ μία φράση την αἰτιολογία τοῦ γιατί οἱ Ἀμερικανοί ἀποτυγχάνουν στην διατήρηση τῆς παγκόσμιας κυριαρχίας. Μάλιστα, γιά νά το κάνουν ἀκόμη σαφέστερο διευκρίνιζαν ὅτι «ἡ βουλιμία ἐμπορίας καί ἐκμεταλλεύσεως εἶναι ἀσυμβίβαστη πρός το λειτούργημα τῆς παγκόσμιας ἡγεσίας».

Ἔτσι οἱ Ἀμερικανοί, ἀφοῦ μέ πολύ κόπο καί δύο δαπανηρούς πολέμους ἔθεσαν ὑπό ἔλεγχο τήν πλούσια σέ πετρέλαιο περιοχή τοῦ Ἰράκ (μεσοποταμιακή Συρία λεγόταν στίς ἀρχές τοῦ περασμένου αἰῶνος) εὑρίσκονται σήμερα στά πρόθυρα μιᾶς τεραστίας ἀποτυχίας, καθώς μία ἀπό τίς ἰσλαμικές ὁμάδες πού μέ μεγάλη ἐλαφρότητα θά ἐχαρακτήριζαν ὡς τρομοκρατική, προελαύνει ἀπό τό Τικρίτ πρός τήν Βαγδάτη. Ὁ τίτλος της, «Ἰσλαμικό Κράτος τοῦ Ἰράκ καί τοῦ Λεβάντε» εἶναι ἐνδεικτικός τοῦ ὅτι τά σύνορα στήν περιοχή εἶναι αὐθαίρετα καί οἱ ἐθνότητες πού ζοῦν μέσα σέ αὐτά ἀλληλοδιαπλέκονται καί ἀναζητοῦν τά κοινά πεπρωμένα τους πέρα ἀπό αὐτά.

Πράγματι διαπιστώνει κανείς, ὅτι δέκα καί πλέον χρόνια μετά τήν ἀνατροπή τοῦ Σαντάμ Χουσεΐν καί τήν ἀπόλυτη ἐπικράτηση τῶν ΗΠΑ στήν περιοχή, δέν ἔχει ἐπιτευχθῆ ἡ σταθεροποίησις πού θά διασφάλιζε μακροπροθέσμως τήν ὁμαλή ροή τοῦ πετρελαίου. Ἀντιστοίχως σε διαρκῆ ἀβεβαιότητα παραμένει τό Ἀφγανιστάν, ἐνῶ ἡ προσωρινή συμφωνία μέ τό Ἰράν δέν δίδει ἰδιαιτέρως ἐνθαρρυντικά στοιχεῖα.

Μία ψύχραιμη ἀποτίμηση τῶν ἐτῶν πού πέρασαν δείχνει ὅτι ἔγινε μία ἀτελέσφορη καταστολή τῶν ἰσλαμικῶν πυρήνων, οἱ ὁποῖοι ξεπετάχτηκαν πολύ δυναμικά μόλις οἱ δαπάνες διατηρήσεως τῆς ἀμερικανικῆς στρατιωτικῆς παρουσίας, φάνηκαν πολύ βαρεῖες γιά νά συνεχίση ἡ Οὐάσιγκτων νά τίς καλύπτη…

Ἡ Συρία ἀντιμετωπίσθηκε ὡς κράτος μηδενικῆς γεωπολιτικῆς ἀξίας (ἔτσι μπορεῖ νά φαίνεται στά μάτια ἑνός κοντόφθαλμου ἐμποράκου) μέ ἀποτέλεσμα οἱ δυνάμεις πού «ἀφέθησαν» νά ἀναλάβουν δράση κατά τοῦ καθεστῶτος Ἄσσαντ, νά γίνουν τώρα πρόβλημα γιά τό Ἰράκ. Μπορεῖ ὁ δικτάτωρ τῆς Συρίας νά ἔχη σταθεροποιήσει τήν θέση του, ἀλλά διαπιστώνεται ὅτι οἱ ἀντάρτες ἀπό τις ἐκτός ἐλέγχου περιοχές τῆς χώρας του ἑνώθηκαν με τούς ἀντιστοίχους τοῦ Ἰράκ καί δημιουργοῦν μία νέα στρατηγική κατάσταση. Ὅλα τά «κεκτημένα» τῶν Ἀμερικανῶν ἔχουν τεθῆ ὑπό ἀμφισβήτηση.

Ἄς ἀναλογισθοῦμε πόσο χειρότερα θά ἦσαν τά πράγματα ἄν καί ἡ Αἴγυπτος εἶχε ἀφεθῆ στά χέρια τῆς μουσουλμανικῆς ἀδελφότητος ὅπου τήν ὁδήγησε ἡ ἄφρων ἐγκατάλειψις τοῦ καθεστῶτος Μουμπάρακ.

Πέρα ἀπό τήν τεράστια ζημία τήν ὁποία ἤδη ὑφίσταται τό γόητρο τῶν ΗΠΑ, ἡ ἄτακτος ὑποχώρησις τῶν δυνάμεων τῆς «κεντρικῆς» κυβερνήσεως τοῦ Ἰράκ μπορεῖ νά πυροδοτήση ἐξελίξεις πού θά ἀλλάξουν τόν χάρτη τῆς περιοχῆς. Ἡ πλήρης αὐτονομία τοῦ Κουρδιστάν εἶναι ἡ μόνη ἀνώδυνος. Διότι παράλληλα ἀνοίγει ἡ ὄρεξις τοῦ Ἰράν γιά τό σιιτικό νότιο Ἰράκ ἐνῶ τά καθεστῶτα τοῦ ἀραβικοῦ κόσμου ἀνησυχοῦν καί γιά τό δικό τους μέλλον.

Ἀπέναντι στά καθεστῶτα αὐτά, ἡ ἀπώλεια τοῦ ἐλέγχου στό Ἰράκ, καθιστᾶ τήν Οὐάσιγκτων ἀναξιόπιστη, μιά καί ἀπό αὐτήν περιμένουν νά ἐγγυηθῆ καί τήν δική τους ἀσφάλεια. Κάτι πού δέν ἐξασφαλίζεται ὅταν ὁ πρόεδρος Ὀμπάμα σπεύδη νά δηλώση ὅτι δέν θά στείλη δυνάμεις στήν περιοχή. Ἄν καί δέν εἶναι πρακτικῶς ἐφικτό νά τό κάνη πρίν περάσουν μερικοί μῆνες, ἡ δήλωσίς του συμβάλλει στήν περαιτέρω ἀποσταθεροποίηση. Τά μαχητικά ἑνός ἀεροπλανοφόρου πού εὑρίσκεται στήν περιοχή, δέν μποροῦν παρά μόνον να ἐπιβραδύνουν τήν προέλαση τῶν ἰσλαμιστῶν.

Ἀλλά ἄν πᾶμε λίγο πιό μακρυά, θά πρέπει νά ἀναλογισθοῦμε ὅτι ἄν οἱ Ἀμερικανοί δέν ἀποφασίζουν νά ἐπέμβουν σέ μιά περιοχή ζωτικῶν ἐνεργειακῶν τους συμφερόντων, ὅπως εἶναι ἡ Μέση Ἀνατολή, μᾶλλον οἱ Εὐρωπαῖοι δέν μποροῦν νά ὑπολογίζουν στήν ἐνεργό συμπαράστασή τους σέ μιά περιοχή δικῶν τους ζωτικῶν ἐνεργειακῶν συμφερόντων ὅπως εἶναι ἡ Οὐκρανία.

Μεταξύ Οὐκρανίας καί Μέσης Ἀνατολῆς παρεμβάλλεται ὁ Καύκασος. Κεντρική θέση ἀνάμεσα στίς δύο περιοχές κρίσεως, κατέχει ἡ Τουρκία. Ἡ ὁποία θά τήν ἐκμεταλλευθῆ στό ἔπακρο. Θά δοῦμε νά ἀναδύεται ἕνα νέο «Ἀνατολικό Ζήτημα»;