Γράφει ο Α. Π. Δημόπουλος

Δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 26 Ιουνίου 2014

 (Φωτογραφία: «Τίποτε δεν βγαίνει από το τίποτε. Μίλα ξανά!» Βασιλιάς Lear – Σκηνή A’ – Huffingtonpost, 25.5.11) 

Βάλτε κάτω τα μολύβια – πρόκειται για έναν απλό υπολογισμό. Αν προσμετρήσουμε τα ποσοστά που έλαβαν στις πρόσφατες ευρωεκλογές οι «όμοροι» της «κεντροδεξιάς» πολιτικοί χώροι αθροίζεται ένα πολύτιμο ποσοστό. Στόχος; Ο πολιτικός «επαναπατρισμός» και έξαφνα ο ΣΥΡΙΖΑ παύει να φαίνεται απειλητικός. Ή έτσι τουλάχιστον διαβάζω σε σωρεία αναλύσεων, ότι κυκλοφορεί «σχολή σκέψης» – είναι η θεωρία της λεγόμενης «δεξιάς» στροφής. Ναι, σίγουρα το άθροισμα «βγαίνει». Μόνο που, όπως σχολίασε κάποτε εύστοχα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στην πολιτική «συχνά ένα και ένα δεν κάνει δύο, συχνά κάνει και μηδέν». Ή όχι;

Μέχρι πρότινος, φυσικά, εγράφετο, κατά κόρον, το αντίθετο. Ήταν η θεωρία της «αριστερής» στροφής. Ζητούμενο; Ένα καινούργιο κόμμα, με κορμό την «κεντροδεξιά», που θα προσέλκυε ευρύτερες «ευρωπαϊκές» δυνάμεις – ξέρετε, το είδος του κόμματος, που θα έκανε κάθε πρώην του ΠΑΣΟΚ να αισθάνεται άνετα. Και γιατί, μετά τις πρόσφατες ευρωεκλογές, η θεωρία της «αριστερής» στροφής εξαφανίστηκε; Μα γιατί, ο χώρος της κεντροαριστεράς επιχειρεί να ανασυγκροτηθεί πάνω στην βάση όσων απέδειξε εκλογικά, ότι ακόμα διαθέτει. Εωσότου, λοιπόν, το εγχείρημα δείξει, εάν έχει πιθανότητες επιτυχίας, κάθε συζήτηση για ένα φιλοευρωπαϊκό «ισπανικό πανδοχείο» ικανό να στεγάσει τα απομεινάρια του πάλαι ποτέ κραταιού δικομματισμού, δεν έχει υπόβαθρο επιτυχίας. Ευτυχώς! Πάνω στον πανικό τέτοιων «σκέψεων», ίσως να διέφυγε, από τους εμπνευστές της ιδέας, ότι ο ευρωπαϊσμός αποτελεί εξουθενωμένη πολιτικοϊδεολογική δύναμη. Με την έννοια αυτή, «αριστερή» στροφή δεν θα οδηγούσε μακριά – μπορούν, άλλωστε, να μας υποδείξουν κανένα κόμμα εξουσίας στην Ευρώπη, που να έχει ως την κύρια πολιτικο-ιδεολογική του ταυτότητα τον ευρωπαϊσμό; Όχι βέβαια. Τι γίνεται με την «δεξιά» στροφή όμως; Μήπως είναι, άραγε, αυτή η παράκαμψη, που οδηγεί στο τέρμα;

Μην παίρνετε όρκο. Η θεωρία της «δεξιάς» στροφής αποτελεί ομοίως ετοιμόρροπο πολιτικό συλλογισμό – γιατί στην καρδιά του εγκαταβιώνει, ακριβώς, μία διττή φαντασίωση «επαναπατρισμού». Το ένα σκέλος της αφορά την «Χρυσή Αυγή». Το άλλο αφορά την λεγόμενη «αντιμνημονιακή» δεξιά. Πρόκειται για έναν συλλογισμό εσφαλμένης ή μάλλον «φαντασιακής», κατά την ορολογία του Edward Said, πολιτικής γεωγραφίας. Η Ατλαντίδα δεν είναι, απλώς, εκεί. Ακόμα και να ήταν, κανείς δεν θα ήταν έτοιμος να μεταβεί. Γιατί;

Στην περίπτωση της «Χρυσής Αυγής» το πράγμα θα όφειλε να ήταν προφανές. Κανείς από τους οπαδούς της «Χρυσής Αυγής» δεν φαίνεται έτοιμος να βάλει πλώρη για την «πατρίδα» της «μεγάλης κεντροδεξιάς». Ο πρώτος λόγος, είναι, φυσικά, εγγενής. Για πολλούς εξ όσων η «Χρυσή Αυγή» δεν υπήρξε ποτέ η παλιά τους πατρίδα. Κόμματα όπως αυτό της «Χρυσής Αυγής», όπως άλλωστε και όλα τα ανάλογα πολιτικά μορφώματα στην Ευρώπη, είναι, από την άποψη της γενεαλογίας των οπαδών τους, γνήσια πολυσυλλεκτικά. Ένα μέρος προέρχεται όντως από την εργατική (ή την άνεργη) Αριστερά. Όμως το σημαντικότερο είναι η ηλικιακή τους σύνθεση. Πρόκειται για κόμματα με δυσανάλογη υποστήριξη στον χώρο των νέων ηλικιών, δηλαδή προσελκύουν ψηφοφόρους που δεν είχαν ποτέ στο παρελθόν κομματική πατρίδα. Για τον λόγο αυτό, η επιστροφή στην πατρίδα της «κεντροδεξιάς» αποτελεί κενό περιεχομένου «αφήγημα» για ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων της «Χρυσής Αυγής».

Υπάρχει όμως και δεύτερος λόγος που καθιστά απαγορευμένο τον «επαναπατρισμό». Ακόμα και εάν η «Χρυσή Αυγή» αποτελείτο από μετανάστες της «κεντροδεξιάς» πατρίδας, κανείς δεν θα ήθελε να παλιννοστήσει. Γιατί; Γιατί μία πεντάλεπτη συνομιλία με οποιονδήποτε εξ αυτών αρκεί για να καταδείξει, ότι, στην συνείδηση τους τουλάχιστον, η «κεντροδεξιά» αποτελεί την αρχιτέκτονα μίας στημένης πολιτικής δίωξης που αποπειράθηκε να τους φιμώσει. Να παλιννοστήσουν που – εκεί που τους κυνήγησαν; Όχι, παλιννοστείς, γιατί το θέλεις, όχι γιατί εκβιάζεσαι να παλιννοστήσεις. Όσοι έχουν αμφιβολίες για την στάση αυτή, δεν έχουν παρά να αναλογιστούν, το αποτέλεσμα των τελευταίων ευρωεκλογών. Όσοι προέβλεπαν, ότι η ποινική εμπλοκή της «Χρυσής Αυγής» θα οδηγούσε σε πολιτική της εξαφάνιση, διαψεύστηκαν οικτρά. Συνέβη, ακριβώς, το αντίθετο. Ναι, η «Χρυσή Αυγή» αισθάνεται ως Ταϊβάν – δεν επιστρέφει στην Κίνα, ενδιαφέρεται απλώς να «ανταποδώσει» όσα υπέστη από τους «Μάο», που όπως πιστεύει, προσπάθησαν, να την στραγγαλίσουν.

Τι μένει λοιπόν, εάν αφαιρέσεις το ποσοστό της «Χρυσής Αυγής» από τον αρχικό δημιουργικό υπολογισμό; Όχι πολλά, αλλά ακόμα και το σκέλος της πρόσθεσης της λεγόμενης «αντιμνημονιακής» δεξιάς πάσχει τα μάλα. Ναι, δεν είναι πολλά αυτά που χωρίζουν «μνημονιακούς» και «αντιμνημονιακούς» δεξιούς, αλλά αυτά που τους χωρίζουν είναι «λίγα και καλά» – η ψυχολογική και πολιτική αποξένωση είναι όντως μεγάλη. Γιατί δεν είναι μόνο η πεποίθηση των «αντιμνημονιακών», ότι η «κεντροδεξιά» πειθαρχεί τυφλά στις οδηγίες ξένων κέντρων αποφάσεων αδιαφορώντας για τις συνέπειες στην ευημερία των πολιτών – από μόνο του ένα πολιτικό casus belli. Αλλά, επιπροσθέτως, οι περισσότεροι από αυτούς ανήκουν στην μεσαία τάξη, που πλήρωσε δυσανάλογα μόνη της την κρίση, φτωχοποιούμενη, ώστε να μην θιγεί η πελατεία της αριστεράς και να μην μειωθεί το κράτος. Ειλικρινά, δεν είναι καθόλου εύκολο, να «επαναπατρίσεις», «ενοίκιο» για το ιδιόκτητο σπίτι τους και σε όσους επέβαλες ταξικά τιμωρητικές περικοπές μισθών και συντάξεων, γιατί ήταν άτυχοι να είναι «αστοί» – πολύ απλά, οι Κουβανοί της Florida δεν θέλουν να επιστρέψουν στην Κούβα.

Αδιέξοδο λοιπόν; Ούτε δεξιά, ούτε αριστερή στροφή; Ναι, ούτε δεξιά, ούτε αριστερά, απομένει μόνο η ευθεία – ούτως ή άλλως σε περιόδους οικονομικής κρίσης, το πολιτικό ακροατήριο αποϊδεολογικοποιείται. Σε τέτοιες συνθήκες αυτό που επιτυγχάνει συσπειρώσεις, δεν είναι οι όποιες ασκήσεις «φαντασιακής» πολιτικής γεωγραφίας. Αλλά πραγματικές πολιτικές ανάκτησης της ευημερίας της μεσαίας τάξης – άμεση μείωση των φόρων και αποκατάσταση της ταξικά εκδικητικής πολιτικής σε βάρος της. Πως βάζει ο Shakespeare να το πει ο θυμωμένος Βασιλιάς Lear; «Τίποτε δεν βγαίνει από το τίποτε. Μίλα ξανά!» («Nothing will come of nothing. Speak again!»). Ναι, ex nihilo nihil fit – μίλα ξανά, σκέψου ξανά, κάνε κάτι, όσο υπάρχει ακόμα καιρός…