Γράφει ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος

Δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 14 Ιουλίου 2014

Νίκος Δένδιας

Ήταν νωρίς το απόγευμα της 2ας Ιουλίου και ο υπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας κ. Νίκος Δένδιας ήλθε να συμμετάσχει στην απονομή βραβείων του 4ου Διαγωνισμού Καινοτόμων Προϊόντων Διατροφής Ecotrophelia 2014, τον οποίο διοργανώνουν ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) και η Ελληνική Τεχνολογική Πλατφόρμα Food for Life. Στον φετινό διαγωνισμό είχαν πάρει μέρος εννέα ομάδες φοιτητών, από τις οποίες οι τρείς απέσπασαν τα σχετικά βραβεία.

Αφήνοντας κατά μέρος την ομιλία που είχαν ετοιμάσει οι υπηρεσίες του, ο κ. Νίκος Δένδιας ξεκίνησε την ομιλία του τονίζοντας με ιδιαίτερη έμφαση τα ακόλουθα: «Αντιμετωπίζουμε σαν χώρα και σαν κοινωνία ένα πολύ βασικό και θεμελιώδες πρόβλημα, το οποίο καλούμαστε να το λύσουμε διότι, αν δεν συμβεί αυτό, δεν θα επιβιώσουμε. Μπορεί να επιβιώσουμε σαν περιθωριακή κρατική οντότητα στην περιφέρεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά δεν θα επιβιώσουμε σαν μια δυναμική χώρα με συμμετοχή στο ευρωπαϊκό και στο παγκόσμιο γίγνεσθαι αν δεν λύσουμε το βασικό πρόβλημα. Και ποιο είναι αυτό στο οποίο αναφέρομαι; Είναι η συνδρομή της ακαδημαϊκής κοινότητας με την αγορά, τις δυνάμεις της αγοράς, την βιομηχανία, με τελικό σκοπό την εξωστρέφεια. Πρέπει να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τις νέες ιδέες να μετατραπούν σε νέες επιχειρήσεις, σε νέα προϊόντα, που θα μπορούν να τοποθετηθούν στις διεθνείς αγορές».

Συνεχίζοντας, ο υπουργός υπογράμμισε ιδιαιτέρως την ανάγκη βαθύτατων μεταρρυθμίσεων και τόνισε ότι αυτές είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένες με την ιστορική πορεία της χώρας στον κόσμο του μέλλοντος. «Είναι ζωτική ανάγκη η Ελλάδα να μετασχηματισθεί, από μία κλειστή περιφερειακή οικονομία που βασιζόταν στην κατανάλωση, σε μια ανοιχτή, εξωστρεφή οικονομία βασισμένη στις εξαγωγές και την καινοτομία. Από μία οικονομία με κυρίαρχο δόγμα τον κρατισμό και με αυτονόητα αποτελέσματα τα ελλείμματα και το χρέος, είναι ανάγκη να οικοδομηθεί μία οικονομία που στηρίζει την ιδιωτική πρωτοβουλία και διευκολύνει την επιχειρηματικότητα», είπε ο υπουργός.

Λίγες μέρες αργότερα, ο κ. Νίκος Δένδιας, μιλώντας στο συνέδριο του περιοδικού Economist, επαναλάμβανε τις πιο πάνω σκέψεις και απόψεις του, προσθέτοντας και ορισμένες άλλες, τις οποίες κρίνουμε ιδιαιτέρως σημαντικές. Απολύτως ειλικρινής στην βαρυσήμαντη, κατά την άποψη μας, ομιλία του, ο υπουργός τόνιζε μεταξύ άλλων: «Κυρίες και Κύριοι, παρά ταύτα, οφείλω να είμαι απέναντι σας απολύτως ειλικρινής. Το σημαντικό και βαρύνουσας σημασίας βήμα που μου παραχωρήσατε το αντιλαμβάνομαι ως βήμα συζήτησης και όχι ως βήμα διαφήμισης. Παρά λοιπόν τα ενθαρρυντικά σημάδια προόδου, ο μετασχηματισμός της οικονομίας μέσω του προωθούμενου αναπτυξιακού μοντέλου απαιτεί σημαντικές ακόμα αλλαγές, για να γίνει η χώρα φιλική επιχειρηματικά, οικονομικά εύρυθμη και εύρωστη. Για να επιτευχθεί αυτό που λέει ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς όσον αφορά την υποδοχή επιχειρήσεων «from the red tape to the red carpet» (από την γραφειοκρατία στο κόκκινο χαλί). Για να γίνουν αυτά, πρέπει η κυβέρνηση να προωθήσει ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο, που περιλαμβάνει ένα σαφές Road Map με:

  • μειώσεις φόρων επί των εταιρικών κερδών,
  • μειώσεις των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης,
  • φορολογικές περικοπές στον τομέα της ενέργειας, ώστε να μειωθεί το κόστος της ενέργειας που είναι εξαιρετικά υψηλό,
  • μείωση του φορολογικού βάρους των φυσικών προσώπων και ειδικά της φορολογικής επιβάρυνσης της ακίνητης περιουσίας,
  • επέκταση της φορολογικής βάσης, ώστε να πληρώνουν φόρο όλοι όσοι πρέπει να πληρώνουν,
  • ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για όλους τους άνεργους,
  • αλλαγές στο Πτωχευτικό Δίκαιο, που να εξασφαλίζουν την προστασία του οφειλέτη αλλά να μην εγκλωβίζουν τις παραγωγικές δυνάμεις της πατρίδας μας σε ατέρμονες διαδικασίες».

Ο κ. Νίκος Δένδιας έθιξε και πολλά άλλα σημεία στην ομιλία του, η οποία εφ’ εαυτής αποτελεί πραγματικό «επαναστατικό πρόγραμμα» στην σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Και επειδή δεν θέλουμε να πιστεύουμε ότι παρόμοιες θέσεις και απόψεις εκφράζονται όταν ο υπουργός ομιλεί σε κοινό μυημένων, που γνωρίζει τι θέλουν να ακούσουν, κρίνουμε σκόπιμη την προβολή αυτών των απόψεων, που δεν απέχουν από τις πάγιες θέσεις αυτής της εφημερίδας και του υπογράφοντος.

      Την ίδια στιγμή, όμως, δεν μπορούμε να μην αναρωτηθούμε κατά πόσον οι προτεινόμενες από τον υπουργό μεταρρυθμίσεις και ευρύτερες δράσεις τυγχάνουν και της ευρύτερης αποδοχής, πέραν του πρωθυπουργού, όχι της κυβέρνησης συνεργασίας αλλά του κύριου κορμού της Νέας Δημοκρατίας. Με πιο απλά λόγια, το ερώτημα μας είναι κατά πόσον ο υπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας έχει συμμάχους μέσα στο κόμμα του, οι οποίοι να συμμερίζονται την σκοπιμότητα της ταχύτατης υλοποίησης των όντως θεμελιακών ανατροπών που ο ίδιος επαγγέλλεται.

      Ένα άλλο ερώτημα μας είναι αυτό της επικοινωνίας των παραπάνω προτάσεων σε μια κοινωνία όπου η κυριαρχία ενός φθηνού, χυδαίου και πέρα για πέρα αποπροσανατολιστικού λαϊκισμού ισοπεδώνει ιδέες, γνώσεις και πληροφορίες και επιχειρεί την δημιουργία μιας κοινωνικής οντότητας που έχει πάρει διαζύγιο όχι τόσο από την κριτική σκέψη, όσο από αυτό το ίδιο το σκέπτεσθαι.

   Από την άποψη αυτή, λοιπόν, πρέπει να επισημάνουμε ότι αν η ανάγκη και η ζωτική σκοπιμότητα των μεταρρυθμίσεων δεν γίνουν κτήμα του πνευματικού εποικοδομήματος μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας, πολύ – μα πάρα πολύ – φοβούμεθα ότι η περιθωριοποίηση της χώρας θα είναι και η πιθανότερη έκβαση της πορείας μας στον 21ο αιώνα.