Γράφει ο Α. Π. Δημόπουλος

Δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 24 Ιουλίου 2014

(Φωτογραφία: Nate Beeler, 18.7.14)

«Σύντροφε Στρατηγέ, καλημέρα. Αναφέρω κατάσταση. Ο στόχος βρίσκεται… 30 χιλιόμετρα από τα σύνορα. Ο στόχος δεν ανταποκρίνεται σε ταυτοποίηση».

«Πρέπει να δούμε, μπορεί να είναι κανένα πολιτικό αεροσκάφος, ο Θεός ξέρει». «Τι θα πει πολιτικό; Ήρθε από τον ωκεανό χωρίς ταυτοποίηση. Δίνω εντολή για επίθεση…».

– Ποιοι είναι οι συνομιλητές; Ο πρώτος, πού αναφέρει και εισηγείται επίθεση είναι ο Στρατηγός Anatoly Kornukov, διοικητής της αεροπορικής βάσης Sokol στην Σαχαλίνη. Ο δεύτερος, που αναρωτιέται για το αυτονόητο, είναι ο Στρατηγός Valery Kamensky, Διοικητής της Αεροπορίας Άπω Ανατολής της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Ο «στόχος»; Είναι η πτήση 007 των Κορεατικών Αερογραμμών από την Νέα Υόρκη στην Σεούλ. Είναι 1^η Σεπτεμβρίου του 1983 και ο κόσμος από ψηλά θα πρέπει να έμοιαζε όμορφος. Οφθαλμαπάτη – λίγα λεπτά μετά την συνομιλία των δύο «Στρατηγών», ένα Σοβιετικό Sukhoi εκτοξεύει πύραυλο αέρος-αέρος κατά του «στόχου». Θα πάρει δώδεκα λεπτά στο μοιραίο αεροσκάφος, να συντριβεί στην θάλασσα – δώδεκα ατελείωτα λεπτά συνειδητού αργού θανάτου για τούς 269 επιβάτες.

Υπεράσπιση των συνόρων; Μα από τι; Από ένα πολιτικό αεροσκάφος; Όχι, ούτε καν αυτό το τερατώδες. Στις ίδιες συνομιλίες των Σοβιετικών εμπλεκομένων, που δόθηκαν στην δημοσιότητα από την Ρωσική Ομοσπονδία, μαζί με το μαύρο κουτί του αεροσκάφους, μόλις το 1993, δηλαδή δέκα χρόνια μετά το συμβάν και οκτώ χρόνια μετά την κατάρρευση του καθεστώτος, ο Στρατηγός Kornukov, αυτός που είχε προσπεράσει το θέμα της ταυτότητας του αεροσκάφους ως πολιτικού, ακούγεται να επιτιμά τον χειριστή του Sukhoi για «καθυστέρηση»: «Ώω (ύβρεις), πόση ώρα θέλει αυτός για να λάβει θέση βολής, ήδη εξέρχονται σε ουδέτερα ύδατα… Όσο χάνετε χρόνο, θα ξεφύγει». Τελικά, για δευτερόλεπτα δεν «ξέφυγε» – υπήρχε βλέπετε σπουδή να πληγεί ο «στόχος»! Λίγος υπερβάλλων κομμουνιστικός ζήλος λιγότερος και οι 269 επιβάτες, μεταξύ των οποίων 22 παιδιά αλλά και ο Δημοκρατικός Larry McDonald, ένα από τα νεαρότερα μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, θα είχαν ίσως σωθεί. Έρχεται στο μυαλό η διάσημη φράση της Iris Murdoch. Υπάρχει φθήνια – υπάρχει μικροπρέπεια στο «κακό». Ο κόσμος φαίνεται όμορφος μόνο από ψηλά. Δυστυχώς.

«Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, πράξη βαρβαρότητας και κτηνωδίας» – τα λόγια Προέδρου Reagan υπενθυμίζουν ακόμα την αγανάκτηση του πολιτισμένου κόσμου για την άνανδρη δολοφονία. Και όμως – οι ένοχοι απλώς προκαλούν. Στην αρχή ο τότε ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης και πρώην Διοικητής της KGB Yuri Andropov αρνείται τα πάντα. Το πρακτορείο TASS και η σοβιετική προπαγάνδα διοχετεύουν τόνους παραπληροφόρησης σε κάθε κατεύθυνση. Κρίσιμα στοιχεία κάνουν φτερά. Ο διεθνής έλεγχος μποϋκοτάρεται. Όταν η πραγματικότητα αδυνατεί πλέον να κρυφτεί, η πρόκληση δίνει την θέση της στον κυνισμό. Η Σοβιετική Ένωση φθάνει στο σημείο, να θέσει βέτο σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.H.E. για αυτό το αποτρόπαιο, το οποίο έχει πλέον παραδεχθεί. (Θλιβερή υπόμνηση: Η τότε Κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου θέτει βέτο στην ΕΟΚ εναντίον της επιβολής κυρώσεων στην Σοβιετική Ένωση για το συμβάν). Τα χρόνια εν τω μεταξύ περνούν και οι υπαίτιοι δεν τιμωρούνται ποτέ – τελικά, η πτώση του καθεστώτος λειτουργεί συμψηφιστικά. Και όμως – τριάντα και πλέον χρόνια μετά, ένα συμβάν, που επιζούσε απλώς ως τραυματική μνήμη των οικογενειών εκείνων, πού χάθηκαν, έρχεται, να ταράξει ξανά, επαναλαμβανόμενο, τον πολιτισμένο κόσμο. Άλλαξε τίποτε αλήθεια;

Κάποια πράγματα παρέμειναν απαράλλακτα. Η πτήση, φυσικά, δεν είναι η ίδια, Μαλαισιανές Αερογραμμές, πτήση 017, ούτε και η διαδρομή – αλλά το καλειδοσκόπιο της φρίκης παραμένει εντυπωσιακό. 298 επιβάτες, τα παιδιά είναι αυτή τη φορά 80, ο Γερουσιαστής Ολλανδός, προστέθηκε μια ολόκληρη επιστημονική ομάδα αφιερωμένη στον αγώνα κατά του AIDS, φίλαθλοι, άνθρωποι των οποίων οι ζωές μας γίνονται άμεσα προσιτές χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – η εφευρετικότητα του «κακού» δεν παύει να εντυπωσιάζει.

Όπως επίσης παραμένει απαράλλακτη η παντομίμα της άρνησης. Παραπληροφόρηση, απόκρυψη στοιχείων, μποϋκοτάζ της έρευνας – κανείς δεν θέλει να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Τουλάχιστον αυτή τη φορά, ο πύραυλος ήταν εδάφους-αέρος και αποτελεσματικότερος – ο θάνατος πρέπει να ήταν ακαριαίος. Υπάρχει όμως και κάτι πού σίγουρα άλλαξε και άλλαξε, δυστυχώς, προς το χειρότερο. Οι αντιδράσεις μας.

Το 1983 η κατάρριψη του κορεατικού αεροσκάφους, εκτός από αποτροπιασμό, προκάλεσε σεισμικές πολιτικές συνέπειες και έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην τελική κατάρρευση του Σοβιετικού καθεστώτος. Στην πραγματικότητα, το συμβάν παγίωσε μια γενικότερη αλλαγή στάσης της Δύσης – η Δύση είχε πάψει να υποχωρεί και είχε επιτέλους αρχίσει να αμύνεται. Η κατάρριψη του αεροσκάφους, η οποία ακριβώς εντασσόταν στην γενικότερη «λογική» των Σοβιετικών, να υπονομεύσουν αυτή την αλλαγή στάσης, η οποία είχε εγκαινιαστεί με την απόφαση για εγκατάσταση πυραύλων Pershing και Cruise στην Ευρώπη, έφερε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Η Δύση είχε επιτέλους ξυπνήσει. Σήμερα όμως; Ο τόνος της ηθικής αγανάκτησης είναι ασφαλώς ο αυτός. Η υπόδειξη της Ρωσικής εμπλοκής δεδομένη και γενεσιουργός αναπόφευκτων πολιτικών και διπλωματικών εξελίξεων. Όμως, δυστυχώς, η Δύση πλέον υποχωρεί παντού.

Όπως απέδειξε το φιάσκο της Συρίας, η Δύση, σήμερα, απλώς διαπρέπει στα λόγια και υστερεί στις πράξεις – αν οι πράξεις αντιστοιχούσαν στα λόγια, ο «χημικός» Bashar al-Assad θα ήταν ήδη παρελθόν. Το πρόβλημα, φυσικά, εκκινεί από τις Η.Π.Α. – την «απαραίτητη δύναμη» του Δυτικού κόσμου.

Κουρασμένες από το βάρος των ευθυνών τους και τον αντιαμερικανισμό ενός κόσμου, πού προκρίνει, με τρόπο αταβιστικό και ανιστόρητο, τον ηττοπαθή κατευνασμό, αρνούμενος να αντιπαρατεθεί με όσους απειλούν τον ελεύθερο τρόπο ζωής μας, οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ολοένα και πιο διστακτικές να εκπληρώσουν τον ρόλο τους. Από το σημείο αυτό δεν απομένουν πολλά. Μία Ευρώπη μονίμως ανήμπορη, να παίξει διεθνή ρόλο, πόσο μάλλον να ηγηθεί μιας πολιτικής προάσπισης του «ζωτικού» μας χώρου. Ένα Ισραήλ, να δίνει απομονωμένο μάχες εμπροσθοφυλακής. Και μια Ιαπωνία, που αδυνατεί να ξεπεράσει τα μεταπολεμικά της σύνδρομα.

Ναι, η Δύση απλώς υποχωρεί – αυτοί πού κατέρριψαν το μοιραίο αεροσκάφος αποτελούν τέκνα ενός κόσμου, που συνειδητοποιεί, ότι η Δύση είναι έτοιμη να ανεχθεί το ανυπόφορο.

Είναι δυστυχώς γεγονός. Ο κόσμος έχει γίνει ακόμα πιο επικίνδυνος – ο κόσμος εξακολουθεί να φαίνεται όμορφος μόνο από ψηλά. Όμως είμαστε εμείς που φταίμε για αυτό. Όσο η Δύση υποχωρεί, ο κόσμος θα γίνεται χειρότερος.