Γράφει ο Ευθύμης Μαραμής*

Δημοσιεύθηκε στο Capital στις 22 Αυγούστου 2014

Σκλαβιά

Η μεσαία κλάση βρίσκεται υπό συνεχιζόμενη επίθεση και οι κυβερνήσεις ανά τον πλανήτη, εξαγγέλλουν μέτρα και πολιτικές για να την διασώσουν. Προφανώς δεν εκπλήσσει η πρακτική των κυβερνήσεων να «αγωνίζονται» ώστε να «διασώσουν» την μεσαία κλάση. Το κράτος εξάλλου πάντα θέλει να φαίνεται πως φροντίζει τις «τάξεις» των υπηκόων του.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση, είναι το ότι μας αρέσει να παίρνουμε κατά γράμμα και να αξιολογούμε τα λεγόμενα των πολιτικών. Για παράδειγμα, χωρίς να αμφισβητήσουμε καν την υπόσταση της έκφρασης «μεσαία τάξη», παίρνουμε ως δεδομένη την ύπαρξή της και αλλοιωνόμαστε, εντελώς άσκοπα νομίζω, στις παρεμβάσεις εκείνες του κράτους που αποσκοπούν  στην διάσωση της. Υπάρχει πραγματικά κάτι το οποίο να θεμελιώνει την ύπαρξη μεσαίας κοινωνικής τάξης; Από εδώ θα πρέπει να ξεκινήσει, θεωρώ η ενασχόλησή μας, πριν αναλύσουμε τις λεπτομέρειες και τα μέτρα για την διάσωσή της.

Υπήρχαν δύο γνωστά και δοκιμασμένα θεωρητικά σχήματα σύμφωνα με τα  οποία διαμορφώνεται μια πολιτικά ορισμένη κοινότητα: ο κονστρουκτιβισμός και η ελευθερία της αγοράς. Διαφέρουν σημαντικά, ως προς τον τρόπο που οραματίζονται την πολιτική ισχύ και τον τρόπο που αυτή πρέπει να είναι δομημένη. Αλλά και οι δύο σχολές, θεωρούν πως ο άνθρωπος ως ατομική μονάδα, είναι ο θεμέλιος λίθος κάθε πολιτικού σχεδιασμού και μόνον αυτός ορίζει τα χαρακτηριστικά στοιχεία τα οποία ορίζουν τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα, τα οποία διαμορφώνουν ανάλογα την κοινωνία ως λειτουργική οντότητα.

Αυτή ήταν η επικρατούσα αντίληψη, έως την εμφάνιση του θεωρητικού σοσιαλισμού και την έναρξη της «προοδευτικής» κρατικίστικης ρητορικής. Οι ακόλουθοι του Μαρξισμού, μπορούν μόνο να δεχτούν και να υποστηρίξουν ως λογική, την ύπαρξη κοινωνικών ομάδων (κολεκτίβων). Πιστεύουν πως ο ρους της ιστορίας καθορίστηκε από τα ενδιαφέροντα και τις φιλοδοξίες κοινωνικών τάξεων και όχι από τις επιθυμίες-δράσεις  του ατόμου.

Στον αντίποδα, οι κλασικοί φιλελεύθεροι εκτιμούν πως η κοινωνική πρόοδος και τάξη, είναι το αποτέλεσμα ατομικών δράσεων οι οποίες συναθροίζονται. Η κοινωνία αναπτύσσεται καθώς οι ατομικές φιλοδοξίες, οι ικανότητες, οι στόχοι ή/και τα πάθη, εναλλάσσονται διαρκώς και αενάως. Η αντίληψη πως η κοινωνική εξέλιξη είναι μια διεργασία η οποία προκύπτει μέσω κάποιου προγράμματος κοινωνικών τάξεων (κλάσεων καλύτερα), καταστρέφει την ευαίσθητη ισορροπία  και δίνει πατήματα σε ηλίθιες ιδέες οι οποίες απλά εξυπηρετούν τελικά την κρατική εξουσία.

Επικρατεί λοιπόν η θεωρία, πως τα κράτη, οι κυβερνήσεις, με έναν νόμο κι ένα άρθρο, θα καταφέρουν να αλλάξουν ριζικά την οικονομική κατάσταση των ανθρώπων. «Παλεύουν» τάχαμου ώστε να μπορεί η «μεσαία τάξη» να στείλει τα παιδιά της στο πανεπιστήμιο, να αγοράσει ένα σπίτι, να έχει περίθαλψη και εξασφαλισμένα γεράματα.

Και μόνο η έκφραση «κοινωνική κλάση» είναι αντιφατική ως προς τους δύο όρους της. Οι σοσιαλιστές θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί ο άνθρωπος ως ατομική μονάδα, πριν ενταχτεί σε μια κοινωνική κλάση, είχε άλλα ενδιαφέροντα, από τα νέα κολεκτιβιστικά (συλλογικά) που του επιβάλλονται. Αλλά οι σοσιαλιστές-κρατιστές δεν κατάφεραν ποτέ να δώσουν μια πειστική απάντηση, πέραν του αφορισμού πως οι ατομικές επιθυμίες και το προσωπικό συμφέρον είναι «κακά πράγματα».

Οι κλασικοί φιλελεύθεροι έχουν εμπεδώσει πως οι σοσιαλιστικές θεωρήσεις οδηγούν σε αδιέξοδο. Οδηγούν μαθηματικά στην καταστροφή, όπως την βιώνει πλέον η χώρα μας, με τις κολεκτίβες των «δημοσίων υπαλλήλων», τα «ειδικά συμφέροντα» διάφορων κοινωνικών ομάδων και τα καρτέλ των ευνοημένων επιχειρηματιών. Οι ελεύθεροι άνθρωποι, οι φιλελεύθεροι οικονομικά και πολιτικά, δεν χρειάζονται ειδικά ενδιαφέροντα, είναι πολέμιοι και κόντρα στις  ομάδες «ειδικών συμφερόντων». Το αποτέλεσμα είναι πάντα αυτό που μετράει και διαχρονικά, αποδεδειγμένα από την ιστορική πραγματικότητα, η κοινωνία εξελίσσεται ικανοποιητικά όταν είναι ελεύθερη. Όταν η ανθρώπινη δράση δεν υπόκειται σε κεντρικό (σοσιαλιστικό) σχεδιασμό. Δεν μπορούν να υπάρχουν κοινωνικές κλάσεις, διότι οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι, αυθόρμητοι και η συνολική εξέλιξη θα περνάει πάντα μέσα  από πολλές ατομικές υποθέσεις. Κάθε αναφορά λοιπόν σε κοινωνικές κλάσεις, είναι απλά μια κρατικίστικη απάτη. Ένα πολιτικάντικο τρικ, το οποίο αποσκοπεί στο να παγιδέψει και να κατηγοριοποιήσει ελεύθερους  ανθρώπους.

Όταν οι σοσιαλιστές κατάλαβαν πως οι θεωρίες τους δεν οδηγούσαν πουθενά, ανέλαβαν άλλου είδους δράσεις και άφησαν κατά μέρος την αναρχία και την επανάσταση. Προσπάθησαν και κατάφεραν να αναλάβουν κρατική εξουσία και να επιβάλουν πλήρη έλεγχο και καταπάτηση της ατομικής ελευθερίας. Οι ομάδες ειδικών συμφερόντων, γίνανε φρουροί της επανάστασης και τάγματα εφόδου. Φρικτές δικτατορίες και πόλεμοι, ήταν στην πράξη ο «επαναστατικός» σοσιαλισμός. Ξαφνικά, τα συλλογικά συμφέροντα, πέρασαν στον έλεγχο μειοψηφιών, καταδεικνύοντας  το πραγματικό πρόσωπο του σοσιαλισμού.

Το σκεπτικό λοιπόν πίσω από την θεωρία της «μεσαίας κλάσης» υπονοεί πως υπάρχουν συλλογικά συμφέροντα σε μία στάσιμη, μη εξελίξιμη κολεκτίβα, της οποίας τα συμφέροντα μπορεί να εκπροσωπήσει η πολιτική εξουσία. Ειδικά στην χώρα μας, όπου η λεγόμενη μεσαία κλάση, πολύ έντεχνα επιχειρείται να ταυτιστεί με τους ιδιοκτήτες ακινήτων με στόχο να ελεγχθούν όλοι τους μέσω κάποιων πολιτικών αποφάσεων. Οι ελεύθερα σκεπτόμενοι και δρώντες άνθρωποι, γνωρίζουμε καλά πως οι άνθρωποι αλλάζουν. Αποκτούν εμπειρίες, εξελίσσονται, αναπτύσσουν ιδέες και δεξιότητες. Το να δημιουργείται η ψευδαίσθηση μιας μεσαίας κλάσης, ώστε αυτή να αποτελέσει τον μελλοντικό κομματικό στρατό, τις μελλοντικές ομάδες ειδικών συμφερόντων είναι εγκληματικό.

Οι νέες γενιές σκλάβων, ανίκανων και εξαρτημένων από το κράτος, επιχειρείται να δημιουργηθούν υπό την ταμπέλα της μεσαίας κλάσης. Όλη η ενέργεια, η εφευρετικότητα, η ατομική διάκριση και ικανότητα, θα θαφτούν στο όνομα μιας συλλογικότητας-δημιούργημα της κρίσης. Κάνοντας τους ανθρώπους να πιστέψουν πως ανήκουν σε μια εξελίξιμη, μόνιμη και σταθερή κοινωνική τάξη, ανοίγεται ο δρόμος της δικαίωσης των πολιτικών αναδιανομής κατά το δοκούν των κεντρικών σχεδιαστών.

* Μαραμής Ευθύμης – Ανεξάρτητος αναλυτής της Αυστριακής σχολής οικονομικών και κοινωνικής οργάνωσης

Πηγή: Capital