Γράφει ο Τηλέμαχος Μαράτος

Δημοσιεύθηκε στην Εστία στις 25 Οκτωβρίου 2014

La Piovre

Η καρέκλα του κουρείου είναι ένας τόπος όπου γεννώνται πολλές σκέψεις. Δεν έχει να κάνει κανείς απολύτως τίποτε, και φυσικά το μυαλό ταξιδεύει. Σε μία τέτοια καρέκλα, τυλιγμένοι με πετσέτα, ετελεύτησαν μεγάλοι Νονοί της Μαφίας… Κατά την έξοδο παρατήρησα ότι το κουρείο ήταν άδειο. Στο ταμείο μου έδωσαν ένα μικρό χαρτάκι – την απόδειξη. Αυτό έδειξε ότι είχα λάθος. Το κουρείο δεν ήταν άδειο. Υπήρχε εκεί – άϋλος αλλά υπαρκτή – η εφορία. Η εφορία που, όπως ο οφθαλμός της Δίκης τα πάνθ’ ορά, είναι πανταχού παρούσα και πάντοτε καραδοκούσα. Αυτό που νομίζω τερατώδες, δεν προκαλεί καμία εντύπωση.

Τα πιο καταπληκτικά φαινόμενα αυτού του κόσμου δεν γίνονται αντιληπτά από τον άνθρωπο. Το ανθρώπινο μυαλό αντιλαμβάνεται μόνο διαφορές, όταν συμβαίνουν. Π.χ., δεν έχει αίσθηση της ταχύτητας, αλλά μόνο της επιτάχυνσης ή της επιβράδυνσης. Ο θόρυβος, το φως όλα προκαλούν την προσοχή μας όταν αλλάζουν τιμές. Η γη κινείται με ιλιγγιώδεις ταχύτητες, ανεπαίσθητες για μας, προς πέντε τουλάχιστον κατευθύνσεις, όπως και το Ηλιακό Σύστημα, ο Γαλαξίας κ.ο.κ. Καθημερινά βλέπουμε την ανατολή και την δύση των ουρανίων σωμάτων χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον. (Εάν όμως εστέκετο ο Ήλιος επί την Γαβαών δεν θα έμενε τίποτε όρθιο). Όλα αυτά αντιμετωπίζονται με αδιαφορία. Ο λόγος είναι ότι συμβαίνουν σταθερά, συνεχώς και παντού. Έτσι εξηγείται ότι η μόνιμη καθολική μόλυνση της ζωής μας από την εφορία δεν μας κάνει εντύπωση. 

Προ ολίγων ετών παιζότανε μία επιτυχημένη ιταλική τηλεοπτική σειρά (νομίζω έγινε και ταινία): «La piovra». Η λέξη σημαίνει χταπόδι και βδέλλα. Είναι ένας επιτυχημένος χαρακτηρισμός της Μαφίας. Σαν το χταπόδι η Μαφία απλώνει τα πλοκάμια της οπουδήποτε υπάρχει και η πιο μικρή οικονομική δραστηριότητα και σαν την βδέλλα της ρουφάει το αίμα. Το φαινόμενο δεν θεωρείται πλέον αξιοπερίεργο. Είναι καθημερινό, γενικό και αναμενόμενο. Το νοσηρό ενδιαφέρον του κοινού για ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές του είδους οφείλεται στον θαυμασμό της απόλυτης εξουσίας σε συνδυασμό με την γοητεία της απίστευτης σκληρότητας της βίας. Όχι ως τίποτε περίεργο.

Πολύ πιο αποτελεσματική, ως εισπρακτικός μηχανισμός, είναι η εφορία. Δεν χρειάζεται την απειλή της αιματηρής βίας. Έχει την βεβαιότητα της είσπραξης με ολόκληρο νομοθετικό και δικαστικό σύστημα στην διάθεσή της και ολόκληρη την αστυνομία (διαφόρων ειδών) έτοιμη να εισβάλει παντού και να συλλάβει και φυλακίσει τους κακοπληρωτές. Μία αμερικανική παροιμία λέει ότι δύο πράγματα είναι βέβαια σε αυτόν τον κόσμο: «Ο θάνατος και οι φόροι».

Συνηθισμένοι μέχρι προσφάτως, στην εφορία, στην Ελλάδα σήμερα έχουμε αρχίσει να καταλαβαίνουμε σε ποιό βαθμό αυτός ο τερατώδης μηχανισμός καταλαμβάνει την ζωή μας. Ακριβώς επειδή δείχνει μία εκρηκτική βουλιμία – παρουσιάζει δηλαδή μία διαφοροποίηση. Πράγματι σαν piovra αναζητά την τροφή του παντού εισχωρώντας όπου μυρίζεται ότι υπάρχει «φορολογητέα ύλη», ή «λίπος» όπως λένε, για να το απομυζήσει ακόμη και εκεί που υπάρχει αποθηκευμένο ή μόνον ως πιθανότητα (ΕΝΦΙΑ). 

Το κράτος είναι δέσμιο αυτού του μέσου διότι δεν βλέπει άλλο τρόπο να θρέψει τις εκατοντάδες χιλιάδες που αδυνατούν να κερδίσουν το ψωμί τους εάν δεν «διοριστούν». Από όσο γνωρίζω η ελληνική είναι η μόνη γλώσσα όπου υπάρχει η λέξη: «αδιόριστος».

Ο ρόλος ενός χρονογραφήματος – με κάποια αυτογνωσία – δεν είναι να προτείνει λύσεις. Μπορεί όμως να παρατηρεί και να περιγράφει. Έχω παρατηρήσει λοιπόν ότι κοινό χαρακτηριστικό των χωρών που ευημερούν είναι ο περιορισμός της παρέμβασης του κράτους στην ζωή των πολιτών και την οικονομία. Οι περιορισμένες αρμοδιότητες χρειάζονται λιγότερα έξοδα, άρα λιγότερους φόρους.

Η ευημερία της Αμερικής, παρά την παντοδύναμη εφορία, είναι, για μένα ένα μυστήριο. Για να επιστρέψουμε όμως στο κουρείο, όταν έδινα στην νεαρά κουρέα ένα φιλοδώρημα, κατά το συμβολικό ξεσκόνισμα, χαμογέλασα μέσα μου, γιατί σκέφθηκα ότι δεν έδινε απόδειξη. Στην Αμερική όμως, η εφορία υπολογίζει και τα «πουρμπουάρ». Όταν αμφιβάλλει, ψάχνει τα σκουπίδια και αθροίζει τα «τεκμήρια» αγορών. Παντού όμως η εφορία θα ακολουθήσει την κοπέλα για να εισπράξει κάθε φορά που θα ψωνίσει κάτι. Από όλους… 

Εάν βρίσκετε τον παραλληλισμό εφορίας και Μαφίας «τραβηγμένο», σκεφθείτε ότι ο Ἀλ Καπόνε με δεκάδες φόνους και χιλιάδες κακουργήματα στο ενεργητικό του, συνελήφθη και φυλακίστηκε για φοροδιαφυγή.