Απόσπασμα από το βιβλίο «Last Exit to Utopia: The Survival of Socialism in a Post-Soviet Era/Le Grande Parade (2009) του Γάλλου φιλοσόφου και ακαδημαϊκού Jean Francois Revel

“Μια άλλη άμυνα του κομμουνισμού βασίζεται στο ιστορικό λάθος της αποδόσεως σ’ αυτόν ενός θετικού ρόλου ως ώθηση στην κοινωνική πρόοδο στις μη κομμουνιστικές χώρες. Το επιχείρημα συμπυκνώνεται ως εξής: Ακόμη κι αν κάθε μια κομμουνιστική χώρα αποδείχθηκε να είναι αποτυχία, ο κομμουνισμός ως αντίθετη δύναμη στις δημοκρατικές κοινωνίες λειτούργησε σαν μηχανισμός απονομής κοινωνικής δικαιοσύνης”

Αυτή είναι η θέση του Jean-Denis Bredin σε ένα άρθρο που εμφανίσθηκε μερικές ημέρες μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα κατά του Gorbachev. Ανεξαρτήτως του εάν επρόκειτο περί ενός αληθινού πραξικοπήματος ή απλώς πολιτικό θέατρο, πολλοί παρατηρητές ορθώς διέγνωσαν, συχνά με πικρία, ότι το συμβάν προανήγγειλε την επικείμενη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Ο τίτλος του Bredin ήταν: “Μας επιτρέπετε;”

Το υπονοούμενο, ακολουθεί στην παράγραφο: “…να θρηνήσουμε τον κομμουνισμό;” Το κείμενο επεξηγεί: “Μας επιτρέπετε δειλά να υπονοήσουμε ότι ο Κομμουνισμός, τόσο μισητός όταν κατείχε την εξουσία, εκτέλεσε μια χρήσιμη υπηρεσία για μερικές δημοκρατίες, οι οποίες δεν θα είχαν κάνει ποτέ κάποια πρόοδο χωρίς να έχουν ταρακουνηθεί; Στις γηρασμένες, συντηρητικές χώρες η κοινωνική πρόοδος οφείλει πολλά στον κομμουνισμό” Και εν συνεχεία: “Χωρίς τον κομμουνισμό να δίνει αυτή την κατεύθυνση, ο σοσιαλισμός στην Γαλλία θα ήταν μάλλον ακόμη άλλη μια μορφή ριζοσπαστισμού” Εδώ βλέπουμε σε λειτουργία την Μαρξιστική φαντασία και ικανότητα να ξαναγράφει την ιστορία..Η ιδέα είναι ότι μόνο με “αγώνα” – απεργίες, αρπαγές και καταλήψεις εργοστασίων και ούτω καθεξής – μπορεί να υπάρξει κοινωνική πρόοδος και μόνο αποσπώντας τα μέσα παραγωγής από τους ιδιοκτήτες…Τα γεγονότα εν τούτοις δείχνουν κάτι πολύ διαφορετικό.

Δεκαετίες πριν την εμφάνιση των πρώτων κομμουνιστικών κομμάτων και ακόμη των πρώτων θεωρητικών του σοσιαλισμού, ήσαν οι φιλελεύθεροι του 19ου αιώνος που πρώτοι έθεσαν αυτό που μετά ονομάσθηκε “κοινωνικό ζήτημα” και οι οποίοι ανταποκρίθηκαν σε αυτό επεξεργαζόμενοι μερικούς από τους ιδρυτικούς νόμους των σύγχρονων κοινωνικών δικαιωμάτων. Ήταν ο φιλελεύθερος Francois Guizot, υπουργός του βασιλέως Louis Philippe, ο οποίος το 1841 έφερε προς ψήφιση τον πρώτο νόμο που επεδίωκε να ρυθμίσει την παιδική εργασία στα εργοστάσια. Ήταν ο Frédéric Bastiat, ο οικονομολόγος των ιδιοφυών που σήμερα θα στιγματίζετο ως “αχαλίνωτος  υπερ-φιλελεύθερος”, ο οποίος το 1849, ως αντιπρόεδρος του νομοθετικού σώματος, υπήρξε ο πρώτος Γάλλος να θέσει την αρχή και την έκκληση για νομική αναγνώριση του δικαιώματος της απεργίας. Ήταν ο φιλελεύθερος Émile Ollivier που το 1864 έπεισε τον Ναπολέοντα τον τρίτο να καταργήσει το “έγκλημα του συνασπισμού” – δηλαδή την απαγόρευση κατά της οργανώσεως των εργατών να υπερασπίσουν τα δικά τους συμφέροντα  – τοιουτοτρόπως ανοίγοντας τον δρόμο για τον συνδικαλισμό του μέλλοντος. Ήταν ο φιλελεύθερος Pierre Waldeck-Rousseau που το 1884, στις αρχές της τρίτης δημοκρατίας, πρότεινε ένα νόμο παρέχοντας πλήρες νομικό καθεστώς στις επαγγελματικές συντεχνίες..