από Μπάμπη Παπαδημητρίου

δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή

Η μείωση των εισοδημάτων προκαλεί άγχος και οργή. Είναι απολύτως λογικό. Εξίσου λογικό είναι, όμως, ότι τα εισοδήματα που πληρώνονται οι εργαζόμενοι προσαρμόζονται, τελικά, στο μέγεθος των κερδών που επιτυγχάνουν οι επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονται ή στην επιτυχία των υπηρεσιών που παρέχονται ή στο επίπεδο των φόρων και της φοροδιαφυγής που υπάρχει μεταξύ κράτους και πολιτών ή εταιρειών.

Μάλιστα, το πολύ σημαντικό τμήμα των εισοδημάτων μας που κατευθύνεται σε εκτός συνόρων αγαθά και υπηρεσίες εξαρτάται από τις πληρωμές που είναι διατεθειμένοι να κάνουν όσοι αγοράζουν κάτι που έχει παραχθεί στην ελληνική επικράτεια.

Αυτή είναι μια απλή απεικόνιση της οικονομίας η οποία συνεχίζει κανονικά τις διεθνείς της συναλλαγές και μάλιστα τις εξοφλεί σε κοινό νόμισμα, με τη διαφορά ότι δεν διαθέτει τη δυνατότητα δανεισμού, ώστε να χρηματοδοτεί τις προσωρινές ή μονιμότερες διακυμάνσεις.

Αντιλαμβάνομαι ότι είναι δύσκολο να μεταφέρουμε τη θεωρία στην καθημερινή μας ζωή, αλλά αυτή η τελευταία παρατήρηση, μια κατάσταση δηλαδή που δεν επιτρέπει τον εξισορροπητικό δανεισμό, ξεγυμνώνει τις οικονομίες. Η κάθε χώρα μπορεί να μοιράσει τόσα εισοδήματα όσα μπορεί να συντηρήσει με τις εσωτερικές της συναλλαγές, συν όσα εισοδήματα προσθέτουν οι πωλήσεις στο εξωτερικό, μείον τις πληρωμές για όσα αγοράζουμε από το εξωτερικό.

Η προηγούμενη ισορροπία προσδιορίζεται από παράγοντες όπως η παραγωγικότητα, ο βαθμός εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών, η ένταση πραγματοποίησης νέων επενδύσεων και το μέγεθος της αποταμίευσης. Αυτά καθορίζουν, πάντοτε και παντού, το επίπεδο των εισοδημάτων μας.

Το συμπέρασμα που, εδώ και καιρό, έχουν βγάλει όλοι οι αναλυτές είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να αποδεχθεί μια σημαντική μείωση του διαθέσιμου για κατανάλωση εισοδήματος. Η λεγόμενη και «εσωτερική υποτίμηση» έκανε την εβδομάδα αυτή ένα σοβαρό βήμα προς τα κάτω, το οποίο πάντως διαφέρει από τις οριζόντιες περικοπές με τις οποίες επιχειρήθηκε, μέχρι σήμερα, να αντιμετωπιστούν τα κρατικά ελλείμματα.

Η κυβέρνηση αποδέχθηκε, στο όνομα όλων υμών των υπολοίπων, ότι δεν είναι σε θέση να πληρώσει τα χρήματα που έδινε μέχρι σήμερα σε όσους κρατικούς υπαλλήλους καλύπτονται με τα διάφορα ειδικά μισθολόγια. Στις περισσότερες περιπτώσεις το επίπεδο των αμοιβών επιστρέφει, ως προς τον βασικό μισθό, κάτω από το σημείο που είχε διαμορφωθεί το 2003 με τον νόμο 3602. Ως προς τα επιδόματα, τα οποία είχαν αναμορφωθεί στο μεταξύ διάστημα, περικόπτονται και αυτά δραστικά. Το αποτέλεσμα είναι μάλλον απλό: το νέο επίπεδο εισοδήματος, για τους εξειδικευμένους υπαλλήλους του κράτους, γυρνάει εκεί που βρισκόταν όταν συνυπήρχαν τρεις, πολύ σημαντικές, συνθήκες. Οι λογαριασμοί του κράτους βρίσκονταν πολύ κοντά σε μια ελεγχόμενη ισορροπία. Το δημόσιο χρέος είχε σταθεροποιηθεί σε επίπεδο κοντινό με αυτό που αναζητείται τώρα στον ορίζοντα του 2020. Και, κυρίως, όταν το νέο και πολύ σταθερό νόμισμα είχε προσδώσει σημαντική αγοραστική δύναμη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Πρόκειται για μια νέα αρχή; Δύσκολο να το ισχυριστεί κανείς όσο το γενικό επίπεδο των τιμών (όχι ο πληθωρισμός) δεν έχει υποχωρήσει αναλόγως. Η υπολογιζόμενη, για τουλάχιστον τα δύο επόμενα έτη, μείωση του γενικού επιπέδου των τιμών είναι πολύ μικρή για να επιτρέψει στα νοικοκυριά να καλύψουν τη διαφορά. Θα χρειαστεί να πουλήσουν περιουσία, να κλείσουν δάνεια και να μειώσουν το επίπεδο διαβίωσης. Να αλλάξουν, τελικά, τις συνήθειές τους.

Βεβαίως, στον ιδιωτικό τομέα τα πράγματα είναι ανόμοια. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δεν ζήτησαν από τους εργαζομένους τους κάποια σημαντικά μείωση. Ομως, ο επιχειρηματικός τομέας θα είναι ο πρώτος που θα ανασυνταχθεί καθώς θα συγκεντρώνονται οι προϋποθέσεις εξόδου από την κρίση. Αντιθέτως, προϋπόθεση για να επιτύχει το Δημόσιο καθεστώς αξιοκρατικών αμοιβών είναι η ριζική αναδιοργάνωσή του. Αύξηση της αποτελεσματικότητας με σημαντική μείωση του αριθμού των υπαλλήλων και ανάθεση σε ιδιώτες μεγάλων τμημάτων υποδομής (σε παιδεία, υγεία, συγκοινωνίες και κοινόχρηστες υπηρεσίες) θα είναι, στα επόμενα χρόνια, ο μόνος τρόπος βελτίωσης του πραγματικού εισοδήματος.

Πηγή: http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_11/11/2012_469528