Η άποψη της στήλης αξιολογεί τις αγορές πρωτίστως σαν μέσο κατανόησης και ερμηνείας των όσων συμβαίνουν στον κόσμο και δευτερευόντως σαν μέσο επένδυσης, κερδοσκοπίας και εν γένει προσπορισμού εύκολου ή δύσκολου πλούτου.

Το επαναλαμβάνουμε χρόνια αυτό. Όσο ακατανόητο φαινόταν για πολλούς στις 6.000 μονάδες του Γενικού Δείκτη τόσο ακατανόητο έμοιαζε και στις 500 μονάδες και άλλο τόσο θα μοιάζει σε λίγα χρόνια πάνω από τις 16.000 μονάδες…

Οι καθολικοί  παπάδες κάποτε πουλούσαν συγχωροχάρτια που εξασφάλιζαν την διέλευση στον παράδεισο άσχετα με τις πράξεις του βίου.

Με ανάλογο τρόπο όσοι επιβουλεύονται τους κόπους των άλλων τους «πουλάνε» σίγουρα κέρδη χωρίς ρίσκο. Όσοι έχουν ασχοληθεί λίγο με τις αγορές αυτενεργώντας όχι ακολουθώντας, έχουν καταλάβει πως το ευκολότερο θύμα είναι αυτό που έχει χάσει μέρος του κεφαλαίου και θέλει να το ανακτήσει όχι αυτός που θέλει απλά να κερδίσει.

Ο νομπελίστας Κάνεμαν το προσδιόρισε και πειραματικά αυτό όταν σε έρευνες διαπίστωσε πως:

«Αν είχατε να διαλέξετε ανάμεσα σε α) σίγουρο κέρδος 3.000 ευρώ και β) 80% πιθανότητα κέρδους 4.000 ευρώ και 20% πιθανότητα να μην κερδίσετε τίποτε, τι θα επιλέγατε;

Και αν είχατε να διαλέξετε ανάμεσα σε α) σίγουρο χάσιμο 3.000 ευρώ και β) 80% πιθανότητα να χάσετε 4.000 ευρώ και 20% πιθανότητα να μη χάσετε τίποτε, τι απόφαση θα παίρνατε;».

Οι περισσότεροι στο πρώτο ερώτημα επιλέγουν «α» γιατί δεν θέλουν να ρισκάρουν και στο δεύτερο «β» γιατί αποφασίζουν να ρισκάρουν.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα  Kahneman και Tversky (1979) οι άνθρωποι αποφεύγουν το ρίσκο όταν επιζητούν κέρδος, αλλά επιλέγουν το ρίσκο για να αποφύγουν να χάσουν κάτι συγκεκριμένο. Περιληπτικά το συμπέρασμα εκατοντάδων παρόμοιων διερευνήσεων της ανθρώπινης  συμπεριφοράς είναι πως οι άνθρωποι αποφασίζουν με ψυχολογικές διεργασίες παρά με την εξάντληση των ορθολογικών δεδομένων.

Η «φούσκα» της κοινωνίας…

Τα παραπάνω δεν ισχύουν μόνο για τα χρηματιστήρια ή για τις συναλλαγές της  μπακαλικής. Έχω διαβάσει μια εκπληκτική μυθιστορηματική διήγηση που βασιζόταν σε πραγματικά γεγονότα πως οι κρατούμενοι ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης μόλις ελάμβαναν ένα ξεροκόμματο για συσσίτιο άρχιζαν να ανταλλάσσουν μεταξύ του τα ξεροκόμματα με κριτήριο κάποιες πραγματικές ή φανταστικές διαφορές μεταξύ αυτών (Δυστυχώς δεν θυμάμαι τον τίτλο του βιβλίου και τη συγγραφέα…). 

Όλοι θυμούνται τους πρώτους μήνες και τα χρόνια μετά τη «φούσκα» του ’99 την αγωνία αυτών που έχασαν το 50% του χαρτοφυλακίου τους την πρώτη εβδομάδα της πτώσης, να ρεφάρουν.  Ήταν, αυτοί που «τσίμπησαν» πρώτοι τα δολώματα και σε λίγους μήνες διέπρεπαν με τους περίφημους κόκκινους κωδικούς…

Όταν υπάρχουν πρόθυμα θύματα πάντα θα βρεθούν οι θύτες.

Μοιραία τα παραπάνω ισχύουν και στις υπόλοιπες εκφάνσεις της κοινωνίας και  ιδίως της πολιτικής.

Οι πρώτες απώλειες εισοδήματος και κατά συνέπεια βιοτικού επιπέδου μετά τη χρεοκοπία έχουν οδηγήσει μεγάλα τμήματα της κοινωνίας σε απόγνωση και τεράστια σύγχυση.  Η ευκολία με την οποία παραμύθια σαν τις μετοχές της Τράπεζας της Ανατολής, τα 600 δισ. των ομογενών ή τα τρισ. των πετρελαίων αποκτούν ευρεία διάδοση και η αποδοχή είναι χαρακτηριστική.

Ανάλογες είναι οι συνέπειες στον πολιτικό λόγο και τις μετακινήσεις. Όσοι υπόσχονται τα πάντα αποκτούν ρεύμα που ούτε στα όνειρά τους μπορούσαν να φανταστούν.

Καθώς όμως δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα πουθενά στο σύμπαν, όπως και με τη «φούσκα» του χρηματιστηρίου είναι θέμα χρόνου να μηδενίσει το κοντέρ και να συμβιβαστούν όλοι με την πραγματικότητα.  Τότε θα έχουν τεθεί οι βάσεις αλλαγής του πολιτικού σκηνικού και της οικονομικής ανάκαμψης.

Η πορεία του χρηματιστηρίου μετά το καλοκαίρι επιβεβαιώνει πως για την αγορά τα χειρότερα έμειναν πίσω. Για την πραγματική οικονομία τα χειρότερα είναι τώρα, αλλά βρισκόμαστε κοντά στο τέλος…

Όποιος μιλά με επιχειρηματίες της παραγωγής το εισπράττει αυτό, παρά το γεγονός πως όλοι εφιστούν την προσοχή στα ατυχήματα.

Πηγή: http://www.capital.gr/stoupas/?i=i12122012