Από το βιβλίο «Αντικαπιταλισμός» (1972) του κορυφαίου Αυστριακού φιλοσόφου Ludwig von Mises

Οι πιο φανατικοί επικριτές του καπιταλισμού είναι εκείνοι που τον απορρίπτουν λόγω της υποτιθέμενης αδικίας του.

Είναι ένα άσκοπο χόμπι να περιγράφεις πώς θα έπρεπε να είναι τα πράγματα αλλά δεν είναι, διότι κάτι τέτοιο έρχεται σε αντίθεση με τους άτεγκτους νόμους του πραγματικού σύμπαντος. Τέτοιες ονειροπολήσεις μπορούν ενδεχομένως να θεωρηθούν ακίνδυνες όσο παραμένουν στη σφαίρα της φαντασίας. Όταν όμως οι αυτουργοί τους αρχίζουν να αγνοούν τη διαφορά μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας, γίνονται το σοβαρότερο εμπόδιο στις ανθρώπινες προσπάθειες για βελτίωση των εξωτερικών συνθηκών ζωής και ευημερίας.

Το χειρότερο από όλα αυτά τα παραληρήματα είναι η ιδέα ότι η «φύση» έχει δώσει σε κάθε άνθρωπο ορισμένα δικαιώματα. Σύμφωνα με αυτό το δόγμα, η φύση είναι απλόχερη με κάθε παιδί που γεννιέται. Υπάρχουν εν αφθονία τα πάντα για τους πάντες. Κατά συνέπεια, καθένας έχει μια νόμιμη ανεπίτρεπτη αξίωση έναντι όλων των συνανθρώπων του και της κοινωνίας: να αποκτήσει εξολοκλήρου ό,τι του έχει παραχωρήσει η φύση. Οι αιώνιοι νόμοι της φυσικής και της θεϊκής δικαιοσύνης απαιτούν να μην ιδιοποιείται κανένας για λογαριασμό του ό,τι δικαιωματικά ανήκει σε άλλους. Οι φτωχοί πένονται μόνο και μόνο επειδή άδικοι άνθρωποι τους έχουν στερήσει το κληρονομικό τους δικαίωμα. Είναι καθήκον της εκκλησίας και των κοσμικών αρχών να εμποδίσουν μια τέτοια λεηλασία και να εξασφαλίσουν ευημερία για όλους.

Κάθε λέξη αυτού του δόγματος είναι εσφαλμένη. Η φύση δεν είναι γενναιόδωρη, αλλά τσιγκούνα. Έχει θέσει περιορισμούς στην παροχή όλων των πραγμάτων που είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής. Έχει γεμίσει τον κόσμο με ζώα και φυτά που έχουν μια ακατανίκητη παρόρμηση να καταστρέφουν την ανθρώπινη ζωή και ευημερία. Εξαπολύει δυνάμεις και στοιχεία των οποίων η λειτουργία είναι βλαπτική για την ανθρώπινη ζωή και τις ανθρώπινες προσπάθειες για τη διατήρησή της. Η επιβίωση και η ευημερία του ανθρώπου είναι επίτευγμα της επιδεξιότητας με την οποία έχει χρησιμοποιήσει το κύριο όργανο που του έχει δώσει η φύση — το λογικό του.

Συνεργαζόμενοι κάτω από το σύστημα του καταμερισμού της εργασίας, οι άνθρωποι έχουν δημιουργήσει όλο τον πλούτο που οι ονειροπαρμένοι θεωρούν δώρο της φύσης. Σε ό,τι αφορά την «κατανομή» αυτού του πλούτου, είναι ανόητο να μιλά κανείς για μια υποτιθέμενη θεϊκή ή φυσική αρχή δικαιοσύνης. Το πρόβλημα είναι απεναντίας η προαγωγή εκείνων των κοινωνικών θεσμών που επιτρέπουν στους ανθρώπους να συνεχίζουν και να επεκτείνουν την παραγωγή όλων αυτών των πραγμάτων που έχουν ανάγκη…

Όλοι όσοι απορρίπτουν τον καπιταλισμό για ηθικούς λόγους, ως άδικο σύστημα, αυταπατώνται λόγω της αδυναμίας τους να κατανοήσουν τι είναι το κεφάλαιο, πως γεννιέται και πως διατηρείται, και ποια οφέλη προκύπτουν από τη χρήση του στις διαδικασίες παραγωγής…

Το κεφάλαιο δεν είναι δώρο του Θεού ή της φύσης. Είναι αποτέλεσμα ενός προνοητικού περιορισμού της κατανάλωσης από μέρους του ανθρώπου. Δημιουργείται και αυξάνεται με την αποταμίευση, και συντηρείται με την αποφυγή της αρνητικής αποταμίευσης.

Ούτε έχουν το κεφάλαιο ή τα κεφαλαιουχικά αγαθά αφ’ εαυτών τους τη δύναμη να αυξάνουν την παραγωγικότητα των φυσικών πόρων και της ανθρώπινης εργασίας. Μόνον αν οι καρποί της αποταμίευσης χρησιμοποιούνται ή επενδύονται με σύνεση, αυξάνουν την παραγωγή ανά μονάδα της αρχικής ποσότητας φυσικών πόρων και εργασίας. Όταν δεν συμβαίνει αυτό, διασκορπίζονται ή διασπαθίζονται.